भरतागमनशङ्कानिवारणम् / Dispelling Suspicion about Bharata’s Arrival
Chitrakuta Encampment
मन्येऽहमागतोऽयोध्यां भरतो भ्रातृवत्सलः।मम प्राणात्प्रियतरः कुलधर्ममनुस्मरन्।।।।श्रुत्वा प्रव्राजितं मां हि जटावल्कलधारिणम्।जानक्यासहितं वीर त्वया च पुरुषर्षभ।।।।स्नेहेनाऽक्रान्तहृदय श्शोकेनाकुलितेन्द्रियः।द्रष्टुमभ्यागतो ह्येष भरतो नान्यथाऽगतः।।।।
manye 'ham āgato 'yodhyāṃ bharato bhrātṛvatsalaḥ |
mama prāṇāt priyataro kuladharmam anusmaran ||
śrutvā pravrājitaṃ māṃ hi jaṭāvalkaladhāriṇam |
jānakyāsahitaṃ vīra tvayā ca puruṣarṣabha ||
snehena ākrāntahṛdayaḥ śokenākulitaindriyaḥ |
draṣṭum abhyāgato hy eṣa bharato nānyathāgataḥ ||
勇士、众人之最啊,我想婆罗多已自阿踰陀而来:他爱护兄弟,于我比生命更可贵,且追念我族之法(dharma)。他听闻我被放逐,披散结发、身着树皮衣,偕同阇那姬并与你这人中雄者同在;他心为深情所压,诸根为悲痛所乱,故前来相见。除此之外,他别无所为。
O gentle Lakshmana, lordship of this earth with the sea as its garment is not difficult to obtain (for me). But I do not desire even Indrahood by unrighteous means.
Kuladharma and brotherly duty motivate righteous action: Bharata’s journey is framed as devotion and grief-driven concern, not political ambition.
Rāma interprets Bharata’s approach as an affectionate visit after learning of Rāma’s exile with Sītā and Lakṣmaṇa.
Bharata’s fraternal loyalty and dharmic disposition—he acts from love and adherence to lineage duty.