Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 59, Shloka 33

एकोनषष्ठितमः सर्गः (Sarga 59): सुमन्त्रवाक्यं, अयोध्याविषादः, दाशरथिशोकसागरः

रामशोकमहाभोगस्सीताविरहपारगः।श्वसितोर्मि महावर्तो बाष्पफेनजालाविलः।।2.59.33।।बाहुविक्षेपमीनौघो विक्रन्दित महास्वनः।प्रकीर्णकेशशैवालः कैकेयीबडबामुखः।।2.59.34।।ममाश्रुवेगप्रभवः कुब्जावाक्यमहाग्रहः।वरवेलो नृशंसाया रामप्रव्राजनायतः।।2.59.35।।यस्मिन्बत निमग्नोऽहं कौसल्ये राघवं विना।दुस्तरो जीवता देवि मयाऽयं शोकसागरः।।2.59.36।।

rāmaśoka-mahābhogaḥ sītā-viraha-pāragaḥ | śvasitormi mahāvarto bāṣpha-phena-jalāvilaḥ || 2.59.33 ||

这“忧愁之海”广阔无边,尽是对罗摩的悲恸;它遥远的彼岸,是与悉多的离别。其波涛与漩涡乃是我的叹息,海水翻涌浑浊,尽被泪沫所遮。

रामशोकमहाभोगःhaving Rama-sorrow as vast expanse
रामशोकमहाभोगः:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeNoun
Rootrāma + śoka + mahā + bhoga (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga prathamā ekavacana; बहुव्रीहि—"रामशोकः महाभोगः यस्य" (whose great expanse is Rama-sorrow) describing शोकसागरः
सीताविरहपारगःhaving Sita-separation as the far shore
सीताविरहपारगः:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeNoun
Rootsītā + viraha + pāra + ga (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga prathamā ekavacana; बहुव्रीहि—"सीताविरहः पारः यस्य" (whose far shore is separation from Sita)
श्वसितोर्मिमहावर्तःhaving sigh-waves and great whirlpools
श्वसितोर्मिमहावर्तः:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeNoun
Rootśvasita + ūrmi + mahā + varta (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga prathamā ekavacana; बहुव्रीहि—"श्वसितम् ऊर्मिः, महावर्तः यस्य" (whose waves/whirlpools are sighs)
बाष्पफेनजालाविलःturbid with tear-foam
बाष्पफेनजालाविलः:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeNoun
Rootbāṣpa + phena + jāla + āvila (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga prathamā ekavacana; बहुव्रीहि—"बाष्पः फेनजालम्, तेन आविलः यस्य" (turbid with tear-foam masses)

Though I wish I cannot see Rama together with Lakshmana. Indeed this is very unfortunate. Lamenting thus, king Dasaratha of great reknown fell on the bed, unconscious.

R
Rāma
S
Sītā
K
Kauśalyā

FAQs

The verse implicitly warns that adharma in decision-making (misused power, unjust demands) produces a ‘flood’ of suffering; dharma requires foresight and restraint so that promises and authority do not become instruments of harm.

Daśaratha describes his overwhelming despair after Rāma’s exile, using an extended metaphor of a sea he is drowning in.

Daśaratha’s deep attachment and emotional honesty are foregrounded, while also revealing the tragic cost of earlier commitments made without adequate discernment.