Previous Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 57, Shloka 34

सप्तपञ्चाशः सर्गः

Sumantra’s Return to Ayodhya and the Palace’s Lament

तत स्तमन्तःपुरनादमुत्थितं समीक्ष्य वृद्धा स्तरुणाश्च मानवाः।स्त्रियश्च सर्वा रुरुदु स्समन्ततः पुरं तदासीत्पुनरेव सङ्कुलम्।।।।

tataḥ tam antaḥpura-nādam utthitaṁ samīkṣya vṛddhās taruṇāś ca mānavāḥ |

striyaś ca sarvā ruruduḥ samantataḥ puraṁ tad āsīt punar eva saṅkulam ||

随后,人们看见内宫女眷处传来哀号,老少百姓与所有妇女四面恸哭;城中又一次因悲痛聚集而人潮拥塞。

ततःthereafter
ततः:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअपादान/क्रमवाचक-अव्यय (thereafter)
तम्that
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; demonstrative pronoun
अन्तःपुरनादम्the sound from the inner apartments
अन्तःपुरनादम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअन्तःपुर-नाद (प्रातिपदिक: अन्तःपुर + नाद)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
उत्थितम्arisen/rising
उत्थितम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्-√स्था (धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्यय (PPP), agreeing with नादम्
समीक्ष्यhaving observed
समीक्ष्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-√ईक्ष् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund)
वृद्धाःold men
वृद्धाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवृद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural
तरुणाःyoung men
तरुणाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतरुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
मानवाःpeople/men
मानवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural
स्त्रियःwomen
स्त्रियः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
also/and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
सर्वाःall
सर्वाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; agreeing with स्त्रियः
रुरुदुःwept
रुरुदुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√रुद् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
Deśa-adhikaraṇa (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb)
पुरम्the city
पुरम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular (subject of आसीत्)
तदाthen
तदा:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
आसीत्was
आसीत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पुनःagain
पुनः:
Kāla/Prakāra (काल/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक-अव्यय (again)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphasis)
सङ्कुलम्crowded/confused
सङ्कुलम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसङ्कुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; predicate adjective to पुरम्

Meanwhile as the charioteer was moving towards the city, hundreds and thousands of men came pouring towards him enquiring, 'Where is Rama?'

A
Ayodhyā
A
Antaḥpura (inner apartments)

FAQs

The verse underscores dharma as shared human responsibility: grief is collectively carried, and society responds together when the royal household suffers due to truth-bound events.

A cry arises from the inner quarters; hearing/recognizing it, the populace gathers and laments, and the city fills with people again.

Solidarity and compassion—people across age and gender respond together to suffering.