Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 25, Shloka 45

कौशल्याया मङ्गलविधानम्

Kausalya’s Benedictions and Protective Rites for Rama

मयाऽर्चिता देवगणाश्शिवादयोमहर्षयो भूतमहासुरोरगाः।अभिप्रयातस्य वनं चिराय तेहितानि काङ्क्षन्तु दिशश्च राघव।।2.25.45।।

mayārcitā devagaṇāḥ śivādayo maharṣayo bhūtamahāsuroragāḥ |

abhiprayātasya vanaṃ cirāya te hitāni kāṅkṣantu diśaś ca rāghava ||2.25.45||

“罗伽婆啊!愿我所礼敬的诸神众——湿婆等——以及大圣仙、诸bhūta、强大的阿修罗、诸龙蛇,乃至十方诸界,在你远行入林久居之时,长久护念并成就你的安泰。”

mayāby me
mayā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Tṛtīyā Ekavacana
arcitāḥworshipped
arcitāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√arc (धातु)
FormKta participle; Puṃliṅga, Prathamā Bahuvacana; qualifies devagaṇāḥ etc.
deva-gaṇāḥhosts of gods
deva-gaṇāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक) + gaṇa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā Bahuvacana
śiva-ādayaḥŚiva and others
śiva-ādayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśiva (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā Bahuvacana; 'Śiva and others' (enumerative)
maharṣayaḥgreat sages
maharṣayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmaharṣi (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā Bahuvacana
bhūta-mahā-asura-uragāḥbhūtas, great asuras, and serpents
bhūta-mahā-asura-uragāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhūta (प्रातिपदिक) + mahā (प्रातिपदिक) + asura (प्रातिपदिक) + uraga (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā Bahuvacana; samāhāra/enumerative: 'bhūtas, great asuras, and serpents'
abhiprayātasyaof you who set out
abhiprayātasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Root√yā (धातु) + abhi-pra- (उपसर्ग)
FormKta participle used as genitive; Puṃliṅga, Ṣaṣṭhī Ekavacana; 'of you who have set out (to the forest)'
vanamto the forest
vanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvana (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakalिङ्ग, Dvitīyā Ekavacana; goal with abhiprayātasya by sense
cirāyafor long
cirāya:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootcira (प्रातिपदिक)
FormDative used adverbially (cirāya): 'for a long time'
teyour
te:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदik)
FormSarvanāma, Ṣaṣṭhī Ekavacana
hitāniwelfare/good things
hitāni:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roothita (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakalिङ्ग, Dvitīyā Bahuvacana; object of kāṅkṣantu
kāṅkṣantumay they wish
kāṅkṣantu:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√kāṅkṣ (धातु)
FormLoṭ (लोट्, benedictive/imperative sense), Prathama-puruṣa (प्रथमपुरुष) Bahuvacana, Parasmaipada
diśaḥdirections/quarters
diśaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdiś (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā Bahuvacana
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction
rāghavaO Rāghava
rāghava:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrāghava (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana Ekavacana

O son of the Raghu race! Lord Siva and other gods, the great rishis, bhutas, great asuras and serpents and four quarters worshipped by me will always promote your welfare when you dwell in the forest.

R
Rāma (Rāghava)
Ś
Śiva
D
devas (hosts of gods)
M
maharṣis (great seers)
B
bhūtas
A
asuras
U
uragas (serpents)
F
forest (vana)

FAQs

Dharma here appears as protective order: right conduct is supported by ritual responsibility and benediction, expressing the belief that the cosmos (gods, sages, directions) upholds the righteous traveler.

As Rāma leaves for exile, Kaikeyī invokes blessings from divinities and cosmic powers she has worshipped, asking them to safeguard him for the long duration.

Rāma’s worthiness to receive universal goodwill—his moral stature that invites protection and auspiciousness.