Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 118, Shloka 11
अनसूयोपदेशः तथा सीताया स्वयंवरकथा
Anasuya’s Counsel and Sita’s Swayamvara Narrative
Devanagari script
वरिष्ठा सर्वनारीणामेषा च दिवि देवता।रोहिणी न विनाचन्द्रं मुहूर्तमपि दृश्यते।।2.118.11।।
Transliteration
variṣṭhā sarvanārīṇām eṣā ca divi devatā | rohiṇī na vinā candraṃ muhūrtam api dṛśyate ||
Translation
罗希尼为诸女之最胜，亦为天界之女神；她在天空中从不曾离开月神，哪怕片刻也不见与月分离。
Word by Word
वरिष्ठाthe best
वरिष्ठा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवरिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अतिशय-तुल्य (superlative)
सर्व-नारीणाम्of all women
सर्व-नारीणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व-नारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध/Genitive), बहुवचन; समासः कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (सर्वाः नारीः)
एषाthis (one)
एषा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
दिविin the sky/heaven
दिवि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (द्यौः), सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
देवताgoddess/divinity
देवता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
रोहिणीRohini
रोहिणी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरोहिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
विनाwithout
विना:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formउपसर्गसदृश-अव्यय/निपात (preposition-like indeclinable: without); योगः—द्वितीया
चन्द्रम्the Moon
चन्द्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
मुहूर्तम्a moment
मुहूर्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमुहूर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कालपरिमाण
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअपेक्षा/समुच्चय-अव्यय (even)
दृश्यतेis seen
दृश्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)
Context
Rohini, the very best among all women and the goddess of heaven, is never seen in the sky separated from the moon even for a moment.
Characters & Entities
R
RohiṇīC
Candra (the Moon)FAQs
Constancy in relationship and duty, illustrated through a cosmic metaphor of inseparability.
Anasūyā uses Rohiṇī’s inseparability from the Moon as an image while instructing Sītā on ideal conduct.
Steady companionship and unwavering commitment.