Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 117, Shloka 13

अत्र्याश्रमगमनम् तथा अनसूयोपदेशः

Arrival at Atri’s Hermitage and Anasuya’s Counsel

Devanagari script

तामिमां सर्वभूतानां नमस्कार्यां यशस्विनीम्अभिगच्छतु वैदेही वृद्धामक्रोधनां सदा।अनसूयेति या लोके कर्मभिः ख्यातिमागता।।।।

Transliteration

tām imāṃ sarva-bhūtānāṃ namaskāryāṃ yaśasvinīm |

abhigacchatu vaidehī vṛddhām akrodhanāṃ sadā |

anasūyeti yā loke karmabhiḥ khyātim āgatā ||

Translation

愿毗提希前往拜见这位声名卓著、为一切众生所当礼敬的圣妇——年迈而恒常无嗔；她以功业闻名于世，世人称之为“阿那苏雅”。

Word by Word

• ताम्: her
• ताम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; सर्वनाम

• इमाम्: this (lady)
• इमाम्: कर्म (Apposition to ताम्)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; सर्वनाम (this)

• सर्वभूतानाम्: of all beings
• सर्वभूतानाम्: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: सर्व + भूत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; बहुवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष (सर्वाणि भूतानि)

• नमस्कार्याम्: worthy of salutation
• नमस्कार्याम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: नमस् + कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; भाव्यर्थक कृदन्त (gerundive, यत्) 'नमस्कर्तुं योग्य'

• यशस्विनीम्: illustrious
• यशस्विनीम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: यशस्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषण

• अभिगच्छतु: let (her) approach
• अभिगच्छतु: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: अभि + गम् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative/benedictive command); प्रथम-पुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• वैदेही: Vaidehī (Sītā)
• वैदेही: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: वैदेही (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• वृद्धाम्: aged
• वृद्धाम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: वृद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषण

• अक्रोधनाम्: not angry/gentle
• अक्रोधनाम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: अ + क्रोधन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; नञ्-समास/उपसर्गपूर्वक विशेषण (free from anger)

• सदा: always
• सदा: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (always)

• अनसूया: Anasūyā
• अनसूया: सम्बन्ध (Name in quote)
• Type: Noun
• Root: अनसूया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन (in quotation: name)

• इति: thus (called)
• इति: सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; उद्धरण-निपात (thus/so-called)

• या: who
• या: कर्ता (Subject of relative clause)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)

• लोके: in the world
• लोके: अधिकरण (Location)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन

• कर्मभिः: by deeds
• कर्मभिः: करण (Instrument)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; बहुवचन

• ख्यातिम्: renown
• ख्यातिम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: ख्याति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन

• आगता: has attained
• आगता: क्रिया-समर्थक (Predicative participle)
• Type: Verb
• Root: आ + गम् (धातु) → आगत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (past participle, क्त); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विधेय (has attained)

Context

Hearing those words of the sage, Rama said be it so and said to righteous Sita these choice words.

Characters & Entities

• Vaidehī (Sītā)
• Anasūyā
• sarva-bhūta (all beings)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes humility and honoring the righteous: approaching a venerable, anger-free ascetic teaches that spiritual authority is validated by conduct (karman) and self-mastery.

What is the narrative situation?

Atri directs that Sītā should go to Anasūyā, presenting her as universally venerable and renowned for her deeds.

Which character virtue is emphasized?

Anasūyā’s akrodha (freedom from anger) and moral authority earned through actions, not mere status.