Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 113, Shloka 14
पादुकाप्रदानं भरतस्य निवृत्तिश्च
The Sandals Bestowed; Bharata’s Return Toward Ayodhya
Devanagari script
निवृत्तोऽहमनुज्ञातो रामेण सुमहात्मना।अयोध्यामेव गच्छामि गृहीत्वा पादुके शुभे।।।।
Transliteration
nivṛtto 'ham anujñāto rāmeṇa sumahātmanā | ayodhyām eva gacchāmi gṛhītvā pāduke śubhe ||
Translation
蒙大心之罗摩允准，我今转身归去；执持这吉祥之履，径往阿踰陀。
Word by Word
निवृत्तःreturned
निवृत्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootनि-वृत् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; ‘returned/turned back’ (of अहम्)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम; प्रथमा; एकवचन
अनुज्ञातःpermitted
अनुज्ञातः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootअनु-ज्ञा (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; कर्मणि ‘permitted’
रामेणby Rama
रामेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया; एकवचन
सुमहात्मनाby the very great-souled
सुमहात्मना:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootसु-महात्मन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (सु + महात्मा); पुंलिङ्ग; तृतीया; एकवचन; विशेषण (रामेण)
अयोध्याम्to Ayodhya
अयोध्याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअयोध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
एवonly
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (only)
गच्छामिI go
गच्छामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); उत्तम-पुरुष; एकवचन; परस्मैपद
गृहीत्वाhaving taken
गृहीत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव; ‘having taken’
पादुकेthe two sandals
पादुके:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपादुका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; द्विवचन
शुभेauspicious
शुभे:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; द्विवचन; विशेषण (पादुके)
Context
I am now returning to Ayodhya with these auspicious sandals permitted by the magnanimous Rama.
Characters & Entities
B
BharataR
RāmaA
AyodhyāP
pādukā (sandals)FAQs
Service without usurpation: Bharata accepts a symbol of rule only as delegated duty, not as personal claim.
After receiving Rāma’s sandals, Bharata announces his return to Ayodhyā with Rāma’s permission.
Bharata’s humility and loyalty—governing as caretaker for the rightful king.