Home›Ramayana›Ayodhya Kanda›Sarga 11›Shloka 14
←Previous Verse
Next Verse→

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 11, Shloka 14

कैकेयीवरप्रार्थना

Kaikeyi Demands the Two Boons

Devanagari script

चन्द्रादित्यौ नभश्चैव ग्रहा रात्र्यहनी दिशः।जगच्च पृथिवी चेयं सगन्धर्वा सराक्षसा।।।।निशाचराणि भूतानि गृहेषु गृहदेवता।यानि चान्यानि भूतानि जानीयुर्भाषितं तव।।।।

Transliteration

candrādityau nabhaś caiva grahā rātryahanī diśaḥ | jagac ca pṛthivī ceyaṃ sa-gandharvā sa-rākṣasāḥ || niśācarāṇi bhūtāni gṛheṣu gṛhadevatāḥ | yāni cānyāni bhūtāni jānīyur bhāṣitaṃ tava || 2.11.14 ||

Translation

愿月与日、苍穹与诸星、夜与昼及四方；愿世界与此大地——连同乾闼婆与罗刹——以及夜行诸灵、家宅之守护神与一切其他众生，都知晓你口中所立之誓。

Word by Word
चन्द्रादित्यौthe Moon and the Sun
चन्द्रादित्यौ:
कर्ता
TypeNoun
Rootचन्द्र-आदित्य (प्रातिपदिक; चन्द्र + आदित्य)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), द्विवचन; द्वन्द्वः (इतरेतर) ‘moon and sun’
नभःthe sky
नभः:
कर्ता
TypeNoun
Rootनभस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular
चand
च:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
एवalso/indeed
एव:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (emphatic particle ‘indeed/also’)
ग्रहाःthe planets
ग्रहाः:
कर्ता
TypeNoun
Rootग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; nominative plural
रात्र्यहनीnight and day
रात्र्यहनी:
कर्ता
TypeNoun
Rootरात्रि-अहन् (प्रातिपदिक; रात्रि + अहन्)
Formस्त्रीलिङ्ग (समाहार/इतरेतर-द्वन्द्व), प्रथमा, द्विवचन; ‘night and day’
दिशःthe directions
दिशः:
कर्ता
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; nominative plural ‘directions’
जगत्the world
जगत्:
कर्ता
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular
चand
च:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
पृथिवीthe earth
पृथिवी:
कर्ता
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular
चand
च:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
इयम्this
इयम्:
कर्ता-विशेषण
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; demonstrative ‘this’ (qualifies पृथिवी)
सगन्धर्वाtogether with Gandharvas
सगन्धर्वा:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootस-गन्धर्व (प्रातिपदिक; सह + गन्धर्व)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः ‘together with Gandharvas’; qualifies पृथिवी/जगत् (collective)
सराक्षसाtogether with Rakshasas
सराक्षसा:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootस-राक्षस (प्रातिपदिक; सह + राक्षस)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः ‘together with Rakshasas’; qualifies पृथिवी/जगत्
निशाचराणिnight-roamers
निशाचराणि:
कर्ता
TypeNoun
Rootनिशाचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; nominative plural
भूतानिbeings
भूतानि:
कर्ता
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; nominative plural
गृहेषुin houses
गृहेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7/अधिकरण), बहुवचन; locative plural ‘in houses’
गृहदेवताःhousehold deities
गृहदेवताः:
कर्ता
TypeNoun
Rootगृह-देवता (प्रातिपदिक; गृह + देवता)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (गृहस्य देवता) ‘household deities’
यानिwhatever
यानि:
कर्ता
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; relative pronoun ‘whatever (beings)’
चand
च:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
अन्यानिother
अन्यानि:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; nominative plural; qualifies भूतानि
भूतानिbeings
भूतानि:
कर्ता
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; subject of जानीयुः
जानीयुःmay (they) know
जानीयुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√ज्ञा (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; ‘may they know’
भाषितम्what is spoken
भाषितम्:
कर्म
TypeVerb
Root√भाष् (धातु)
Formक्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन; ‘spoken word/utterance’; object of जानीयुः
तवyour
तव:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6/सम्बन्ध), एकवचन; genitive ‘your’
Context

Let the Moon and the Sun, the sky, the planets, night and day, the (ten) quarters the world, gandharvas, rakshasas, this earth, the nocturnal spirits all beings, family deities of every house and all other beings listen to your words of promise.

Characters & Entities
K
Kaikeyī
D
Daśaratha
C
Candra (Moon)
P
Pṛthivī (Earth)
G
Gandharvas
R
Rākṣasas
N
niśācarāḥ (night-rangers)

FAQs

Truth is placed under universal scrutiny: dharma treats a promise as something the whole moral cosmos can ‘witness,’ increasing the seriousness of speech.

Kaikeyī expands the list of witnesses to include cosmic and local divinities, making Daśaratha’s promise maximally binding.

The virtue of satya as a public commitment—speech must align with righteousness because it is accountable to the wider order (ṛta/dharma).

←Previous Verse
Next Verse→