Shloka 29

शरभङ्गाश्रमगमनम् तथा इन्द्रदर्शनम्

Approach to Sarabhanga’s Hermitage and the Vision of Indra

Devanagari script

अहं ज्ञात्वा नरव्याघ्र वर्तमानमदूरतः।ब्रह्मलोकं न गच्छामि त्वामदृष्ट्वा प्रियातिथिम्।।3.5.29।।

Transliteration

ahaṃ jñātvā naravyāghra vartamānam adūrataḥ |

brahmalokaṃ na gacchāmi tvām adṛṣṭvā priyātithim ||3.5.29||

Translation

人中之虎啊，既知你就在近旁，我不先见你——我所珍爱的尊贵宾客——便不往梵天界（Brahmaloka）。

Word by Word

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता (subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• ज्ञात्वा: having known
• ज्ञात्वा: पूर्वकाल (absolutive)
• Type: Verb
• Root: √ज्ञा (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): 'having known'

• नरव्याघ्र: O tiger among men
• नरव्याघ्र: सम्बोधन (vocative)
• Type: Noun
• Root: नर + व्याघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (नरः एव व्याघ्रः = tiger among men)

• वर्तमानम्: being present
• वर्तमानम्: विशेषण (त्वाम्-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर्तमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वृत् + शतृ)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle)

• अदूरतः: nearby
• अदूरतः: देशाधिकरण (place)
• Type: Indeclinable
• Root: अदूर (प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी-प्रयोगेण अव्यय (ablatival adverb): 'from nearby/at no great distance'

• ब्रह्मलोकम्: to Brahma-world
• ब्रह्मलोकम्: कर्म (destination)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्म + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• न: not
• न: निषेध
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation)

• गच्छामि: I go
• गच्छामि: क्रिया (action)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• त्वाम्: you
• त्वाम्: कर्म (object)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अदृष्ट्वा: without seeing
• अदृष्ट्वा: पूर्वकाल/निषेध-परिस्थिति (absolutive of non-occurrence)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त; नञ्-पूर्वक (a-): 'without seeing'

• प्रियातिथिम्: a dear guest
• प्रियातिथिम्: कर्म (apposition to त्वाम्)
• Type: Noun
• Root: प्रिय + अतिथि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (प्रियः अतिथिः = dear guest)

Context

O Rama, the best among men! you are a very dear guest to me and knowing that you are near, I will not go to the world of Brahman without seeing you.

Characters & Entities

• Sarabhanga
• Rama
• Brahmaloka
• Atithi (guest)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Atithi-dharma (duty to the guest): even a transcendent opportunity is deferred to honor a worthy guest with personal audience and respect.

What is the narrative situation?

Śarabhaṅga tells Rāma that, although he is being called to Brahmaloka, he chose to wait in order to meet Rāma first.

Which character virtue is emphasized?

Śarabhaṅga’s integrity and hospitality—valuing righteous relationship and honor over immediate heavenly ascent.