Padma Purana — Bhumi Khanda, Shloka 85

Pitṛ-tīrtha Context: Marks of Sin, Śrāddha Discipline, and Karmic Ripening

in Yayāti’s Narrative

Devanagari script

ये ताडयंत्यदोषां च नारीं साधुपदेस्थिताम् । आलस्यबद्धसर्वांगो यः स्वपिति मुहुर्मुहुः

Transliteration

ye tāḍayaṃtyadoṣāṃ ca nārīṃ sādhupadesthitām | ālasyabaddhasarvāṃgo yaḥ svapiti muhurmuhuḥ

Translation

凡殴打无过之女、安住于正行者；以及全身为懒惰所缚、屡屡沉睡不醒者——此等之人皆为所谴。

Word by Word

• ये: those who
• ये: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम

• ताडयन्ति: beat/strike
• ताडयन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ताड् (धातु)
• Form: लट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• अ-दोषाम्: blameless
• अ-दोषाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दोष (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; नञ्-समास/नञ्-पूर्वक-विशेषण (अदोषा = दोषरहिता)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय

• नारीम्: woman
• नारीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• साधु-पदे-स्थिताम्: situated in a virtuous path
• साधु-पदे-स्थिताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: साधु (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक) + स्थिता (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्था)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण; समासः सप्तमी-तत्पुरुषः (साधुपदे स्थिताम् = in the state/path of virtue)

• आलस्य-बद्ध-सर्व-अङ्गः: whose whole body is bound by laziness
• आलस्य-बद्ध-सर्व-अङ्गः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आलस्य (प्रातिपदिक) + बद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक; √बन्ध्) + सर्व (प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; समासः तत्पुरुषः (आलस्येन बद्धानि सर्वाणि अङ्गानि यस्य)

• यः: who
• यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• स्वपिति: sleeps
• स्वपिति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्वप् (धातु)
• Form: लट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• मुहुः: again and again
• मुहुः: Adhikarana (अधिकरण/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: मुहुः (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time; repeatedly)

• मुहुः: repeatedly
• मुहुः: Adhikarana (अधिकरण/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: मुहुः (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (repetition for emphasis)

Speaker

Unspecified in the provided excerpt (context needed to attribute within the Adhyaya dialogue).

Verse Rasa

Primary Rasa: raudra

Secondary Rasa: karuna

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: ताडयंत्यदोषाम् = ताडयन्ति + अदोषाम्. साधुपदेस्थिताम् = साधुपदे + स्थिताम्. आलस्यबद्धसर्वांगो = आलस्य + बद्ध + सर्व + अङ्गः (ओ = अः सन्धि).

FAQs

What ethical behavior is condemned in this verse?

It condemns violence against a blameless, virtuous woman and also censures habitual sloth expressed as repeatedly falling asleep.

How does this verse relate to Dharma in the Padma Purana?

It frames Dharma as protection of the innocent and cultivation of disciplined conduct, rejecting cruelty and tamas-driven negligence.

Why is laziness treated as a serious fault here?

Because it binds a person’s capacities (“whole body bound by sloth”), leading to repeated negligence and moral and spiritual decline.