Shloka 8

तत्कुमारीवचः श्रुत्वा पुरापालस्त्वरान्वितः । अबाहुरिति विख्यातः प्राप्तः सुद्युम्रसन्निधौ ॥ ८ ॥

tatkumārīvacaḥ śrutvā purāpālastvarānvitaḥ | abāhuriti vikhyātaḥ prāptaḥ sudyumrasannidhau || 8 ||

听闻那少女之言,城中守护者——名为阿婆胡者——急忙来到苏底由摩那面前。

तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (वचः)
कुमारीवचःthe maiden’s words
कुमारीवचः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुमारी + वचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः कुमारी + वचः (षष्ठी-तत्पुरुष—‘कुमार्याः वचः’)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), पूर्वकालिक क्रिया; ‘having heard’
पुरापालःthe city-guard
पुरापालः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरापाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः पुर + पाल (तत्पुरुष—‘नगरस्य पालः’)
त्वरान्वितःendowed with haste
त्वरान्वितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootत्वरा + अन्वित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (पुरापालः); समासः त्वरा + अन्वित (तत्पुरुष—‘त्वरया अन्वितः’)
अबाहुःAbāhu (the one called ‘armless’)
अबाहुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअ + बाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नञ्-समासार्थक-प्रातिपदिक ‘without arms’ (नामरूपेण)
इतिthus/so-called
इति:
Vacana-paryavasana (वचनपर्यवसान)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
विख्यातःrenowned
विख्यातः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवि-ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (अबाहुः/पुरापालः)
प्राप्तःarrived
प्राप्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र-आप्/प्राप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having arrived’
सुद्युम्नसन्निधौin Sudyumna’s presence
सुद्युम्नसन्निधौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसुद्युम्न + सन्निधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः सुद्युम्न + सन्निधि (षष्ठी-तत्पुरुष—‘सुद्युम्नस्य सन्निधौ’)

Narrator (Purāṇic narrator continuing the story)

Vrata: none

Rasa: {"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_journey":"Urgency and action arise as the city-guardian responds swiftly to the maiden’s report, moving the narrative from speech to decisive mobilization."}

A
Abāhu
S
Sudyumna
K
Kumārī (the maiden)

FAQs

It highlights prompt, responsible action in dharmic governance—when a truthful message is received, one should respond without delay, supporting order and righteousness within the sacred narrative.

This verse is primarily narrative rather than explicitly devotional; however, it models attentive listening and swift, sincere response—qualities that also underpin bhakti as śravaṇa (hearing) followed by dedicated action.

No direct Vedāṅga instruction is given; the verse instead uses clear narrative Sanskrit (vyākaraṇa-friendly compounds like sudyumra-sannidhau) that can be read as an example of Purāṇic storytelling style.