Home›Narada Purana›Purva Bhaga›First Quarter›Adhyaya 32›Shloka 16
←Previous Verse
Next Verse→

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 16

Saṃsāra-duḥkha: Karmic Descent, Garbhavāsa, Life’s Anxieties, Death, and the Call to Jñāna-Bhakti

Devanagari script

देहस्तु पापात्संजातस्तस्मात्पापं न कारयेत् । भृत्यभित्रकलत्रार्थमन्यद्द्रव्यं हृतं मया ॥ १६ ॥

Transliteration

dehastu pāpātsaṃjātastasmātpāpaṃ na kārayet | bhṛtyabhitrakalatrārthamanyaddravyaṃ hṛtaṃ mayā || 16 ||

Translation

既然此身亦由罪业而生，便不应再造罪。然为仆从、依附者与妻室之故，我竟夺取（偷取）他人财物。

Word by Word
देहःthe body
देहः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
तुbut
तु:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle); विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
पापात्from sin
पापात्:
अपादान (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/पञ्चमी), एकवचन
संजातःborn, arisen
संजातः:
कर्तृसम्बन्धि विशेषण (Subject-qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + जन् (धातु) → संजात (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; देहस्य विशेषणम्
तस्मात्therefore
तस्मात्:
हेतु/निगमन (Inference marker)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-आधारित अव्यय (ablatival adverb); ‘therefore/from that’ (तस्मात् इति हेत्वर्थे)
पापम्sin
पापम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन
नnot
न:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
कारयेत्should not cause (to be done)
कारयेत्:
क्रिया (Predicate verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + णिच् (causative) → कारय (धातु-प्रयोग)
Formलोट्/विधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; णिजन्त (causative) — ‘should cause to do’
भृत्यservant
भृत्य:
सम्बन्ध (Compound member)
TypeNoun
Rootभृत्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-समासाङ्ग (compound member, stem form)
भित्रdependents/retainers (uncertain reading)
भित्र:
सम्बन्ध (Compound member)
TypeNoun
Rootभित्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; समासाङ्ग (stem form). (पाठभेद/दुर्लभ-शब्द; अर्थे ‘भृत्य-भृत्य’/‘भृत्यवर्ग’ इत्यादि सम्भाव्य)
कलत्रwife
कलत्र:
सम्बन्ध (Compound member)
TypeNoun
Rootकलत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; समासाङ्ग (stem form)
अर्थम्for the sake of (them)
अर्थम्:
प्रयोजन (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formसमास: तत्पुरुष (determinative) — भृत्य-भित्र-कलत्र-अर्थम् ‘for the sake of servants/dependents and wife’; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; प्रयोजनार्थे (purpose)
अन्यत्another’s
अन्यत्:
कर्म-विशेषण (Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifies द्रव्यम्)
द्रव्यम्wealth, property
द्रव्यम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्रव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
हृतम्stolen, taken away
हृतम्:
कर्मणि विधेय (Predicate of object)
TypeAdjective
Rootहृ (धातु) → हृत (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्रव्यस्य विधेयविशेषणम्
मयाby me
मया:
करण/कर्तृ (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; तृतीया, एकवचन
Speaker

Narada (in a moral instruction context, typical Narada–Sanatkumara dialogue framing in Purva Bhaga)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: raudra

Secondary Rasa: karuna

FAQs

It warns that embodied life is already burdened by past wrongdoing, so adding fresh sin—especially theft rationalized as “for family”—deepens karmic bondage rather than protecting one’s welfare.

Bhakti is supported by ethical restraint (dharma): a devotee does not justify adharmic acts for worldly attachments, and instead seeks protection through righteous livelihood and inner surrender.

No specific Vedanga (like Vyakarana, Jyotisha, or Kalpa) is taught directly; the practical takeaway is dharmic decision-making—avoiding prohibited acts (niṣiddha-karma) even under social or family pressure.

←Previous Verse
Next Verse→