Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 5

Sṛṣṭi-varṇana, Bhārata-khaṇḍa-mahātmya, and Jagad-bhūgola

Creation, Glory of Bhārata, and World Geography

Devanagari script

पालनायास्य जगतो वामाङ्गाद्विष्णुमव्ययम् । तमादिदेवमजरं केचिदाहुः शिवाभिधम् । केचिद्विष्णुं सदा सत्यं ब्रह्माणं केचिदूचिरे ॥ ५ ॥

Transliteration

pālanāyāsya jagato vāmāṅgādviṣṇumavyayam | tamādidevamajaraṃ kecidāhuḥ śivābhidham | kecidviṣṇuṃ sadā satyaṃ brahmāṇaṃ kecidūcire || 5 ||

Translation

为护持此宇宙，主从左侧显现出不坏的毗湿奴。那位原初、不老的天主——有人称之为“湿婆”；有人宣说他是永恒真实的毗湿奴；也有人称他为梵天（Brahmā）。

Word by Word

• पालनाय: for protection/maintenance
• पालनाय: प्रयोजन (Prayojana/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: पालन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; प्रयोजनार्थ दत्तिः

• अस्य: of this
• अस्य: सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम

• जगतः: of the world
• जगतः: सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• वाम-अङ्गात्: from the left limb
• वाम-अङ्गात्: अपादान (Apādāna/अपादान)
• Type: Noun
• Root: वाम (प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; कर्मधारय-समास (वामम् अङ्गम्)

• विष्णुम्: Viṣṇu
• विष्णुम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अव्ययम्: imperishable
• अव्ययम्: विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अव्यय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• तम्: him
• तम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• आदि-देवम्: the primordial god
• आदि-देवम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आदि (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय-समास (आदिः देवः)

• अजरम्: unaging
• अजरम्: विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अजर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• केचित्: some (people)
• केचित्: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: केचित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; अनिश्चित-सर्वनाम (‘some’)

• आहुः: say
• आहुः: क्रिया (Kriyā/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अह् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदी

• शिव-अभिधम्: having the appellation ‘Śiva’
• शिव-अभिधम्: विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + अभिध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास (शिव इति अभिधा यस्य)

• केचित्: some (others)
• केचित्: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: केचित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• विष्णुम्: Viṣṇu
• विष्णुम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सदा: always
• सदा: क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; काल/नित्यत्ववाचक क्रियाविशेषण (adverb)

• सत्यम्: true
• सत्यम्: विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• ब्रह्माणम्: Brahmā
• ब्रह्माणम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• केचित्: some (others)
• केचित्: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: केचित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• ऊचिरे: said/declared
• ऊचिरे: क्रिया (Kriyā/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपदी (ऊचिरे)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Vishnu
• Shiva
• Brahma

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It asserts one primordial, ageless Supreme Reality that is described by different names—Śiva, Viṣṇu, or Brahmā—showing that sectarian labels point to the same ultimate Lord.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By affirming the one Lord behind multiple divine forms, it legitimizes focused devotion to one chosen form (such as Viṣṇu) while maintaining reverence for other names as expressions of the same Supreme.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Primarily nirukta-style interpretive insight: understanding divine epithets (Śiva/Viṣṇu/Brahmā) as functional names for one reality rather than mutually exclusive gods; no specific ritual or technical Vedāṅga procedure is taught in this verse.