Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 13

Maṅgalācaraṇa, Naimiṣāraṇya-Sabhā, Sūta-Āhvāna, and Narada Purāṇa-Māhātmya

कानि क्षेत्राणि पुण्यानि कानि तीर्थानि भूतले । कथं वा प्राप्यते मुक्तिर्नृणां तापार्तचेतसाम् ॥ १२ ॥

kāni kṣetrāṇi puṇyāni kāni tīrthāni bhūtale | kathaṃ vā prāpyate muktirnṛṇāṃ tāpārtacetasām || 12 ||

大地之上,哪些圣域真正具足功德,哪些提尔塔(朝圣渡口)确实存在?而心为苦恼所灼的人类,又当如何证得解脱(莫克沙)?

कानिwhich (ones)
कानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; interrogative pronoun
क्षेत्राणिsacred places/fields
क्षेत्राणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन
पुण्यानिholy/meritorious
पुण्यानि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; विशेषण
कानिwhich (ones)
कानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; interrogative pronoun
तीर्थानिpilgrimage fords/holy waters
तीर्थानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन
भूतलेon the earth
भूतले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
कथम्how
कथम्:
Prashna (प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
वाor/indeed
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive/optional particle)
प्राप्यतेis attained
प्राप्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+आप् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)
मुक्तिःliberation
मुक्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
नृणाम्of men/people
नृणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
ताप-आर्त-चेतसाम्whose minds are afflicted by suffering
ताप-आर्त-चेतसाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootताप + आर्त + चेतस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; तत्पुरुषसमास (तापेन आर्तं चेतः येषाम्)

Narada

Vrata: none

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: jijnasa

FAQs

It frames the core inquiry of the text’s guidance: discerning truly sacred kṣetras and tīrthas, and learning the practical means to mokṣa for people burdened by worldly suffering.

Though it is posed as a question, it sets up the later teaching that liberation is not merely travel to holy places, but inner transformation—commonly fulfilled through devotion, remembrance, and surrender to the Lord as taught in the Purāṇic dialogue.

The verse points to dharma-practice through tīrtha and kṣetra identification (a smṛti/purāṇic application of ritual culture), but it does not directly invoke a specific Vedāṅga like Vyākaraṇa or Jyotiṣa in this line.