Markandeya Purana — Adhyaya 86, Shloka 11

Adhyaya 86 — Dhumralocana’s Mission and His Ashing by the Goddess; Shumbha Sends Chanda and Munda

Sanskrit

ततो धुतसटः कोपात्कृत्वा नादं सुभैरवम् ।

पपातासुरसेनायां सिंहः देव्याः स्ववाहनः ॥

Transliteration

tato dhutasaṭaḥ kopāt kṛtvā nādaṃ subhairavam /

papātāsurasenāyāṃ siṃho devyāḥ svavāhanaḥ

Translation

随后，狮子——即女神德维的坐骑——怒摇鬃毛，发出极其可怖的咆哮，纵身扑向阿修罗军阵。

Word by Word

• ततः: then
• ततः: प्रसङ्गसूचक (Discourse connector)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपादान/अनन्तरार्थ (thereupon/from that)

• धुतसटः: having shaken (his) mane
• धुतसटः: कर्तृविशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: धू (धातु) → धुत (कृदन्त) + सट (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय/तत्पुरुष (कर्मधारयवत्) समासः ‘धुता सटा यस्य’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सिंहः’ इति विशेषणम्

• कोपात्: from anger
• कोपात्: हेतु/अपादान (Cause/Ablative)
• Type: Noun
• Root: कोप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; पञ्चमी (5th/ablative), एकवचन

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: पूर्वकालक्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); अव्ययभाव (indeclinable verbal)

• नादम्: a roar
• नादम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• सुभैरवम्: very terrifying
• सुभैरवम्: कर्मविशेषण (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + भैरव (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयसमास; पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; ‘नादम्’ इति विशेषणम्

• पपात: leapt/fell upon
• पपात: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• असुरसेनायाम्: into the demon army
• असुरसेनायाम्: अधिकरण (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: असुर (प्रातिपदिक) + सेना (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः ‘असुराणां सेना’; स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (7th/locative), एकवचन

• सिंहः: the lion
• सिंहः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिंह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• देव्याः: of the Goddess
• देव्याः: षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; षष्ठी (genitive), एकवचन

• स्ववाहनः: her own mount
• स्ववाहनः: कर्तृविशेषण (Apposition to subject)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + वाहन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषः ‘स्वं वाहनम् यस्य’; पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; ‘सिंहः’ इति विशेषण/अप्पोजिशन

Speakers

• Ṛṣi narrator

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "vira", "secondaryRasa": "raudra", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Primary Deities

• Devī (Ambikā)
• Siṃha (Devī’s mount)

Shakti Aspects

• Ambikā with siṃha-vāhana (lion-mounted Goddess motif)

Key Themes

• Shaktism
• Lion symbolism
• Courage
• Divine support forces

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

The lion symbolizes fearless dharmic power that supports the Goddess’s mission. Inner courage (siṃha-bhāva) is portrayed as an active ally of righteousness.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Part of the Devi-ākhyāna (episode) within the Purāṇa; not a cosmological or dynastic enumeration.

What is the esoteric significance?

The roaring lion represents awakened prāṇa and will-power that scatters tamas (inertia/fear) in the ‘army’ of negative tendencies.