Markandeya Purana — Adhyaya 72, Shloka 37
Adhyaya 72 — The Reconciliation Rite, Sarasvati Sacrifice, and the Birth of Uttama Manu (Auttama Manvantara Prelude)
Sanskrit
तस्य दृष्ट्वा वपुः कान्तं भविष्यं शीलमेव च ।
औत्तमश्चेति मुनयो नाम चक्रुः समागताः ॥
Transliteration
tasya dṛṣṭvā vapuḥ kāntaṃ bhaviṣyaṃ śīlam eva ca | auttamaś ceti munayo nāma cakruḥ samāgatāḥ ||
Translation
众仙贤见其形貌端丽，又观其未来德性，遂为他取名为“奥塔玛”（Auttama）。
Word by Word
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/Possessor)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त अव्यय-क्रियाविशेषण (Gerund/Absolutive)
वपुःbody/appearance
वपुः:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
कान्तम्beautiful
कान्तम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootकान्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण
भविष्यम्future (greatness)/destiny
भविष्यम्:
कर्म (Karma/Object; as another observed quality)
TypeAdjective
Rootभविष्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (future/auspicious to be)
शीलम्character/nature
शीलम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootशील (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
एवindeed
एव:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
चand
च:
समुच्चय (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
औत्तमःAuttama (name)
औत्तमः:
कर्म (Karma/Object; name given)
TypeNoun
Rootऔत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; नामरूपेण (as a name)
चand
च:
समुच्चय (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
इतिthus (as)
इति:
सम्बन्ध/वाक्य-चिह्न (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/नामनिर्देश सूचक अव्यय (quotative; ‘as’)
मुनयःsages
मुनयः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
नामa name
नाम:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
चक्रुःmade/gave
चक्रुः:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
समागताःassembled
समागताः:
कर्ता (Karta/Subject; participial qualifier of munayaḥ)
TypeVerb
Rootसम्-आ-गम् (धातु) + क्त (भूतकृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; कर्तरि प्रयोग (having assembled)
Speakers
Mārkaṇḍeya narrating
Key Themes
Naming rite (nāmakaraṇa motif)Sage authorityManu genealogy
FAQs
The sages’ naming implies that true status is recognized by discernment of character (śīla) and destiny, not merely by royal lineage.
Manvantara + Vaṃśānucarita: the narrative explicitly anchors a dynastic birth to a specific Manu identity (Auttama).
Name-giving by ṛṣis symbolizes ‘mantra-like’ authorization: the spoken name crystallizes the child’s role as an archetypal regulator of dharma for an age.