Markandeya Purana — Adhyaya 34, Shloka 96

Adhyaya 34 — Madālāsā’s Instruction on Sadācāra (Householder Conduct, Purity, and Daily Rites)

Sanskrit

ततोऽनुमतये दत्त्वा दद्याद् गृहबलिं ततः ।

पूर्वाख्यातं मया यत्ते नित्यकर्मक्रियाविधौ ॥

Transliteration

tato 'numataye dattvā dadyād gṛhabaliṃ tataḥ |

pūrvākhyātaṃ mayā yat te nityakarmakriyāvidhau ||

Translation

继而既已奉献于阿努玛蒂（Anumatī），次当施行家宅供（gṛha-bali）。此即我先前在日常必行仪轨之次第中向汝所说者。

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kāla/Anukrama (काल/अनुक्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रमवाचक अव्यय (then)

• अनुमतये: to Anumati (deity of consent)
• अनुमतये: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अनुमति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी विभक्ति, एकवचन

• दत्त्वा: having offered
• दत्त्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) + त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund), पूर्वकाल (having given)

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन

• गृह-बलिम्: house-offering (bali)
• गृह-बलिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक) + बलि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष समास (षष्ठी: गृहस्य बलिः), पुल्लिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• ततः: thereafter
• ततः: Kāla/Anukrama (काल/अनुक्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रमवाचक अव्यय (then)

• पूर्व-आख्यातम्: previously declared
• पूर्व-आख्यातम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक) + आख्यात (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: तत्पुरुष समास (पूर्वं आख्यातम् = previously stated), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; (इदं वाक्यं/विधिः)

• मया: by me
• मया: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया विभक्ति (instrumental/3rd), एकवचन

• यत्: which
• यत्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• ते: to you
• ते: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी विभक्ति (dative/4th), एकवचन

• नित्य-कर्म-क्रिया-विधौ: in the procedure of daily rites
• नित्य-कर्म-क्रिया-विधौ: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नित्य (प्रातिपदिक) + कर्म (प्रातिपदिक) + क्रिया (प्रातिपदिक) + विधि (प्रातिपदिक)
• Form: बहुपद-तत्पुरुष समास (नित्यकर्मणः क्रियायाः विधिः), पुल्लिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन

Speakers

• Unspecified in input (teacherly voice referencing prior instruction)

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Primary Deities

• Anumatī

Key Themes

• Dharma
• Nitya-karma
• Domestic bali offerings
• Ritual completeness

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Daily dharma includes acknowledging both the sacred (deity-directed āhutis) and the immediate environment (gṛha-bali). The ‘ordinary’ household is treated as a ritual field requiring responsibility and care.

How does this fit the Pancalakṣaṇa (5 characteristics)?

Ācāra (daily rites) instruction; not pancalakṣaṇa.

What is the esoteric significance?

Anumatī (‘assent’) signifies inner alignment—actions become fruitful when the will, conscience, and order of rite concur; gṛha-bali symbolizes harmonizing with one’s immediate sphere of life.