Home›Markandeya Purana›Adhy. 23›Shloka 31
←Previous Verse
Next Verse→

Markandeya Purana — Adhyaya 23, Shloka 31

Adhyaya 23 — Ashvatara’s Vow for Madalasa and the Bestowal of Musical Science by Sarasvati

Sanskrit

सदसद्देवि! यत् किंचिन्मोक्षवच्चार्थवत् पदम् ।

तत्सर्वं त्वय्यसंयोगं योगवद्देवि! संस्थितम् ॥

Transliteration

sadasad devi yat kiñcin mokṣavac cārthavat padam | tat sarvaṁ tvayy asaṁyogaṁ yogavad devi saṁsthitam ||

Translation

“噢女神！作为有与无：凡一切言语与发声——或能导向解脱，或承载义理——皆不可分离地安住于你之中，如同瑜伽（圆满的融摄）。”

Word by Word
सत्being; real
सत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootसत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √अस् ‘to be’ + शतृ/सत्)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-एकवचनरूपम्; ‘being/real’; अत्र ‘सत्-असत्’ इति द्वन्द्वसमुच्चयार्थे प्रथमपदम्
असत्non-being; unreal
असत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootअसत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; नञ् + सत्)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-एकवचनरूपम्; ‘non-being/unreal’; ‘सत् असत्’ समुच्चय
देविO देवी
देवि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन-एकवचन (Vocative singular)
यत्whatever which
यत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (Nominative singular); सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
किञ्चित्anything
किञ्चित्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; अनिश्चितवाचक (indefinite: ‘anything’)
मोक्षवत्having liberation; like liberation
मोक्षवत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमोक्षवत् (प्रातिपदिक; मोक्ष + वत्)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; वत्-प्रत्ययान्त (possessive/like); विशेषणम् पदम्-शब्दस्य
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
अर्थवत्meaningful
अर्थवत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअर्थवत् (प्रातिपदिक; अर्थ + वत्)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; वत्-प्रत्ययान्त; विशेषणम् पदम्-शब्दस्य
पदम्word; state; step
पदम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (Nominative singular)
तत्that
तत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; निर्देशक (demonstrative)
सर्वम्all
सर्वम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; विशेषणम् तत्/पदम्-समूहस्य
त्वयिin you
त्वयि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम; सप्तमी-एकवचन (Locative singular)
असंयोगम्disjunction; non-connection
असंयोगम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअ + संयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-प्रयोगः; द्वितीया-एकवचनरूपम्; नञ्-तत्पुरुषभावः (negated: ‘non-contact/disjunction’)
योगवत्as (true) union; possessing yoga
योगवत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयोगवत् (प्रातिपदिक; योग + वत्)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; वत्-प्रत्ययान्त; विशेषणम् असंयोगम्-शब्दस्य (as ‘like/possessing yoga’)
देविO देवी
देवि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन-एकवचन (Vocative singular)
संस्थितम्is established; stands
संस्थितम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; ‘स्थित/स्थापित’ (established)
Speakers
Aśvatara (continuing Sarasvatī-stotra)
Verse Rasa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Primary Deities
Sarasvatī
Shakti Aspects
Sarasvatī as immanent ground of vākarthaand mokṣa-teaching
Key Themes
Śākta theologyVāk (speech) metaphysicsNon-duality (immanence)Mokṣa-oriented discourse

FAQs

Speech and meaning are sacred responsibilities: since all meaningful and liberative utterance rests in the Goddess, one should cultivate truthful, disciplined, and dharmic use of vāk.

Theological-philosophical stotra within narrative (Ākhyāna). Not directly sarga/pratisarga/manvantara/vaṁśa/vaṁśānucarita.

Sarasvatī is identified with the continuum from sat to asat—suggesting she underlies both manifest discourse and the silence beyond it; ‘asaṁyoga’ and ‘yogavat’ imply an unbroken identity of vāk-śakti with ultimate reality, where mantra becomes a direct vehicle to mokṣa.

←Previous Verse
Next Verse→