Previous Verse
Next Verse

Markandeya Purana — Adhyaya 14, Shloka 24

Adhyaya 14The Messenger of Yama Explains Karmic Retribution and the Causes of Naraka Torments

यथा बीजं हि भूपाल ! पयांसि समवेक्षते ।

पुण्यापुण्ये तथा कालदेशान्यकर्मकारकम ॥

yathā bījaṃ hi bhūpāla ! payāṃsi samavekṣate / puṇyāpuṇye tathā kāladeśānyakarmakārakam

大王啊,正如种子依赖水与诸缘而生长,功德与罪过的成熟亦依赖时、处及其他助缘之行而得其果报。

yathājust as
yathā:
Sambandha (सम्बन्ध/तुलना)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (indeclinable of manner/comparison)
bījamseed
bījam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbīja (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom/Acc, Singular)
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
bhūpālaO king
bhūpāla:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootbhūpāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन (Masculine, Vocative, Singular)
payāṃsiwaters
payāṃsi:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpayas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन (Neuter, Accusative, Plural)
samavekṣateconsiders/looks at
samavekṣate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-√īkṣ (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (Present indicative, 3rd person singular, Ātmanepada)
puṇyamerit
puṇya:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpuṇya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom/Acc, Singular)
apuṇyademerit
apuṇya:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootapuṇya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom/Acc, Singular)
tathāso/likewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध/उपमान)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (indeclinable of manner: 'so/thus')
kālatime
kāla:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nom/Acc, Singular)
deśaplace
deśa:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdeśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nom/Acc, Singular)
anyaother
anya:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom/Acc, Singular); विशेषण (adjectival)
karma-kārakamthat which produces action/effect
karma-kārakam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkarma-kāraka (प्रातिपदिक; कर्म + कारक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom/Acc, Singular); षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: 'of action')
Dialogue setting; addressed to a king (bhūpāla)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Karma theoryConditionalityTime-place factorsMoral causation

FAQs

Results are not simplistic or immediate; karma ripens when supportive conditions converge. This discourages both despair (“nothing changes”) and arrogance (“I alone cause outcomes”).

Didactic Dharma/karma exposition; not directly one of the five markers, though it supports the Purāṇic worldview underlying manvantaras and historical cycles.

Time and place symbolize the ‘field’ (kṣetra) in which latent impressions mature. Mastery involves choosing environments and disciplines that deny ‘water’ to harmful seeds and nourish liberating ones.