Previous Verse
Next Verse

Shloka 81

भृगुका नाम लेनेसे धर्मकी वृद्धि होती है। वसिष्ठ मुनिको नमस्कार करनेसे वीर्य बढ़ता है। राजा रघुको प्रणाम करनेवाला क्षत्रिय संग्रामविजयी होता है तथा अश्विनीकुमारोंका नाम लेनेवाले मनुष्यको कभी रोग नहीं सताता

bhīṣma uvāca | bhṛgūṇāṃ nāma grahaṇena dharmasya vṛddhir bhavati | vasiṣṭha-muneḥ namaskāreṇa vīryaṃ vardhate | rājā raghuṃ praṇamya kṣatriyaḥ saṅgrāma-vijayī bhavati | aśvinī-kumārayor nāma grahaṇena manuṣyaṃ kadācid rogo na bādhate |

毗湿摩说:称诵婆利古一族之名,则达摩增长;礼敬圣仙婆悉吒,则精力与雄健增长;刹帝利若向罗伽王致敬,便能战场得胜;而称念阿湿毗尼双子者,疾病不侵。此教诲以恭敬忆念典范圣贤与天界医神,来培育德行、气力、胜利与健康。

भृगुकाःthe Bhṛgukas (descendants of Bhṛgu)
भृगुकाः:
Karta
TypeNoun
Rootभृगुका
FormMasculine, Nominative, Plural
नामname
नाम:
Karma
TypeNoun
Rootनामन्
FormNeuter, Accusative, Singular
लेनेनby taking/uttering
लेनेन:
Karana
TypeNoun
Rootलॄ (लान/ग्रहणार्थे) / √ग्रह् (intended sense: to take/utter)
FormNeuter, Instrumental, Singular
धर्मस्यof dharma
धर्मस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Genitive, Singular
वृद्धिःincrease
वृद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootवृद्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
भवतिarises/is
भवति:
TypeVerb
Root√भू
FormPresent, Third, Singular
वसिष्ठम्Vasiṣṭha
वसिष्ठम्:
Karma
TypeNoun
Rootवसिष्ठ
FormMasculine, Accusative, Singular
मुनिम्sage
मुनिम्:
Karma
TypeNoun
Rootमुनि
FormMasculine, Accusative, Singular
नमस्कारकरेणby doing salutation
नमस्कारकरेण:
Karana
TypeNoun
Rootनमस्कार-कर
FormMasculine, Instrumental, Singular
वीर्यम्vigor/strength
वीर्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootवीर्य
FormNeuter, Nominative, Singular
वर्धतेincreases
वर्धते:
TypeVerb
Root√वृध्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
राजानम्king
राजानम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Accusative, Singular
रघुम्Raghu
रघुम्:
Karma
TypeNoun
Rootरघु
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रणामकर्तृone who offers obeisance
प्रणामकर्तृ:
Karta
TypeNoun
Rootप्रणाम-कर्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
क्षत्रियःa Kṣatriya
क्षत्रियः:
Karta
TypeNoun
Rootक्षत्रिय
FormMasculine, Nominative, Singular
संग्रामविजयीvictorious in battle
संग्रामविजयी:
TypeAdjective
Rootसंग्राम-विजयिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
भवतिbecomes
भवति:
TypeVerb
Root√भू
FormPresent, Third, Singular
अश्विनीकुमारयोःof the Aśvinī-kumāras (the twin Aśvins)
अश्विनीकुमारयोः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअश्विनीकुमार
FormMasculine, Genitive, Dual
नामname
नाम:
Karma
TypeNoun
Rootनामन्
FormNeuter, Accusative, Singular
लेनेवालेin/for one who takes/utters
लेनेवाले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलॄ / √ग्रह् (intended sense)
FormMasculine, Locative, Singular
मनुष्यस्यof a man/person
मनुष्यस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमनुष्य
FormMasculine, Genitive, Singular
कदाचनever/at any time
कदाचन:
TypeIndeclinable
Rootकदाचन
रोगःdisease
रोगः:
Karta
TypeNoun
Rootरोग
FormMasculine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
सततिafflicts/torments
सतति:
TypeVerb
Root√सद्/√सत् (intended sense: to afflict/press) / √सप् (to follow) (uncertain)
FormPresent, Third, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma (Bhīṣma)
B
Bhṛgu lineage (Bhṛgu/Bhṛgava)
S
Sage Vasiṣṭha
K
King Raghu
A
Aśvinīkumāras (Aśvins)

Educational Q&A

Reverent remembrance—through reciting revered names and offering salutations—cultivates specific virtues and protections: dharma through the Bhṛgus, vigor through honoring Vasiṣṭha, martial success through homage to Raghu, and freedom from disease through invoking the Aśvins.

In Bhīṣma’s instruction (anuśāsana), he lists exemplary figures—sage-lineages, a royal ideal, and divine physicians—and states the fruits (phala) gained by honoring them, presenting a practical ethic of devotion and emulation.