Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Jaratkāru-nirukti and Parīkṣit’s forest encounter (जরত्कारुनिरुक्तिः—परिक्षिद्वनप्रसङ्गः)

त्वं हि तीव्रेण तपसा प्रजास्तापयसेडनघ । ब्रूहि कामं च मे शेष यस्ते हृदि व्यवस्थित:,“अनघ! इस तीव्र तपस्याके द्वारा तुम सम्पूर्ण प्रजावर्गको संतप्त कर रहे हो। शेषनाग! तुम्हारे हृदयमें जो कामना हो वह मुझसे कहो”

tvaṁ hi tīvreṇa tapasā prajāstāpayase 'n-agha | brūhi kāmaṁ ca me śeṣa yas te hṛdi vyavasthitaḥ ||

无垢者啊,你以猛烈的苦行,确实使一切众生受苦。舍沙啊,你心中所安住的愿望是什么?告诉我吧。

त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
तीव्रेणby intense (means)
तीव्रेण:
Karana
TypeAdjective
Rootतीव्र
FormNeuter, Instrumental, Singular
तपसाby austerity/penance
तपसा:
Karana
TypeNoun
Rootतपस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
प्रजाःcreatures/subjects
प्रजाः:
Karma
TypeNoun
Rootप्रजा
FormFeminine, Accusative, Plural
तापयसिyou cause to burn/afflict
तापयसि:
TypeVerb
Rootतप् (तापयति)
FormPresent, Second, Singular, Parasmaipada, Causative
इडO Iḍa (vocative address)
इड:
TypeNoun
Rootइड (सम्बोधन-नाम)
FormMasculine, Vocative, Singular
अनघO sinless one
अनघ:
TypeAdjective
Rootअनघ
FormMasculine, Vocative, Singular
ब्रूहिtell/say
ब्रूहि:
TypeVerb
Rootब्रू (ब्रवीति)
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
कामम्wish/desire
कामम्:
Karma
TypeNoun
Rootकाम
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
मेto me
मे:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Dative, Singular
शेषO Śeṣa
शेष:
TypeNoun
Rootशेष
FormMasculine, Vocative, Singular
यःwhich/that (who)
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तेof you/your
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
हृदिin (your) heart
हृदि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहृद्
FormNeuter, Locative, Singular
व्यवस्थितःsituated/established
व्यवस्थितः:
TypeParticiple
Rootव्यवस्था (वि + अव + स्था) → व्यवस्थित
FormMasculine, Nominative, Singular, —, —, Past passive participle (kta)

शौनक उवाच

Ś
Śaunaka
Ś
Śeṣa (Nāga)