Kurma Purana — Uttara Bhaga, Shloka 36

Devadāru (Dāruvana) Forest: The Delusion of Ritual Pride, the Liṅga Crisis, and the Teaching of Jñāna–Pāśupata Yoga

Devanagari script

चकार महतीं पूजां प्रार्थयामास भार्यया / को भवान् कुत आयातः किमाचारो भवानिति / उवाच तां महादेवः सिद्धानां प्रवरो ऽस्म्यहम्

Transliteration

cakāra mahatīṃ pūjāṃ prārthayāmāsa bhāryayā / ko bhavān kuta āyātaḥ kimācāro bhavāniti / uvāca tāṃ mahādevaḥ siddhānāṃ pravaro 'smyaham

Translation

他行了盛大的供奉，与妻子一同恭敬祈问：“尊者是谁？从何处而来？所持戒行为何？”于是大天（摩诃提婆）对她说道：“我乃诸悉地者之中最为上首者。”

Word by Word

• चकार: did/made
• चकार: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)

• महतीम्: great
• महतीम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन (sg.); विशेषणम्

• पूजाम्: worship
• पूजाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पूजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन (sg.)

• प्रार्थयामास: requested/prayed
• प्रार्थयामास: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-अर्थय्/अर्थय् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (sg.); उपसर्गः प्र-

• भार्यया: with (his) wife
• भार्यया: Sahakāraka/सह (सहकर्ता)
• Type: Noun
• Root: भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), तृतीया (Instrumental/करण), एकवचन (sg.)

• कः: who?
• कः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचन (sg.); प्रश्नवाचक सर्वनाम

• भवान्: you (honorific)
• भवान्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nominative), एकवचन (sg.); आदरार्थे सर्वनाम

• कुतः: from where?
• कुतः: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: कुतस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम्; प्रश्नार्थक अव्यय (interrogative adverb)

• आयातः: (having) come
• आयातः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: आ-या (धातु)
• Form: क्त (past passive participle/कृदन्त), पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा, एकवचन; उपसर्गः आ-; (भवति/अस्ति इति लुप्त)

• किम्: what?
• किम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; प्रश्नवाचक

• आचारः: conduct/practice
• आचारः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आचार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nominative), एकवचन (sg.)

• भवान्: your/you
• भवान्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा, एकवचन; आदरार्थे सर्वनाम

• इति: thus
• इति: Vākyārtha-marker (इत्यर्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; उद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक (quotative particle)

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (sg.)

• ताम्: to her
• ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया (Accusative), एकवचन; सर्वनाम

• महादेवः: Mahādeva (Śiva)
• महादेवः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nominative), एकवचन; समासः—महान् देवः

• सिद्धानाम्: of the siddhas
• सिद्धानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सिद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन (pl.)

• प्रवरः: the foremost
• प्रवरः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रवर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

• अस्मि: am
• अस्मि: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (sg.)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (Nominative), एकवचन; उत्तमपुरुष सर्वनाम

Speaker

Mahadeva (Shiva)

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Mahadeva
• Shiva
• Siddhas

More Details (4 sections)

FAQs

How does this verse explain the nature of the Supreme Self (Atman)?

Indirectly: it foregrounds reverence (pūjā) and inquiry into right conduct (ācāra), implying that realization is approached through disciplined dharma and devotion to the divine—here revealed as Mahādeva among perfected beings.

What Yoga or Meditative practices are highlighted here?

The verse emphasizes pūjā (ritual-devotional discipline) and prārthanā (humble supplication) as preparatory sādhana; the focus on ācāra aligns with yoga as a lived observance (yama-niyama style discipline) within Purāṇic practice.

How does this verse depict the relationship between Shiva and Vishnu?

By presenting Mahādeva as a supreme spiritual authority within the same Purāṇic frame, it supports the Kurma Purana’s synthetic theology where Śiva and Viṣṇu are honored as convergent manifestations of the one divine reality.