Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 82

Cosmic Manifestation, Mahāmāyā’s Mandate, Varṇāśrama-Dharma, and the Unity of the Trimūrti

Devanagari script

ज्ञानसंन्यासिनः केचिद् वेदसंन्यासिनो ऽपरे / कर्मसन्यासिनः केचित् त्रिविधाः परामेष्ठिकाः

Transliteration

jñānasaṃnyāsinaḥ kecid vedasaṃnyāsino 'pare / karmasanyāsinaḥ kecit trividhāḥ parāmeṣṭhikāḥ

Translation

有些是以解脱之智为依止的出离者；有些是舍离吠陀仪轨的出离者；还有些是连诸行（业）本身也弃舍的出离者——因此，至高的出离者（Parameṣṭhin）分为三类。

Word by Word

• ज्ञानसंन्यासिनः: renouncers of (worldly) knowledge / knowledge-renouncers
• ज्ञानसंन्यासिनः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ज्ञान-संन्यासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः—ज्ञानस्य संन्यासिन् / ज्ञानसंन्यासं कुर्वन्ति

• केचित्: some
• केचित्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; अनिश्चितवाचक (indefinite)

• वेदसंन्यासिनः: renouncers of the Veda (study/ritual)
• वेदसंन्यासिनः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वेद-संन्यासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः—वेदस्य संन्यासिन्

• अपरे: others
• अपरे: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अपर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• कर्मसंन्यासिनः: renouncers of action (ritual works)
• कर्मसंन्यासिनः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कर्म-संन्यासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः—कर्मणः संन्यासिन्

• केचित्: some
• केचित्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; अनिश्चितवाचक

• त्रिविधाः: threefold
• त्रिविधाः: विशेषण (Adjectival qualifier)
• Type: Adjective
• Root: त्रि-विध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; द्विगुः—त्रयः विधाः येषां ते

• परामेष्ठिकाः: Pārameṣṭhikas
• परामेष्ठिकाः: प्रत्यय/विशेष्य (Predicate/subject class)
• Type: Noun
• Root: परामेष्ठिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Speaker

Lord Kurma (Vishnu) instructing King Indradyumna

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Lord Kurma
• Vishnu
• Veda
• Saṃnyāsa
• Jñāna
• Karma

More Details (3 sections)

FAQs

How does this verse explain the nature of the Supreme Self (Atman)?

By privileging jñāna-saṃnyāsa, the verse implies liberation is rooted in direct spiritual knowledge rather than mere ritual performance, aligning renunciation with realization of the Self beyond action.

What Yoga or Meditative practices are highlighted here?

The verse frames the Ishvara Gita’s yogic thrust as renunciation-based practice: withdrawing from ritual fixation (veda-saṃnyāsa), reducing doership (karma-saṃnyāsa), and stabilizing in liberating insight (jñāna-saṃnyāsa), which supports meditative absorption and Pashupata-style inner discipline.

How does this verse depict the relationship between Shiva and Vishnu?

Though not naming Shiva directly, the teaching reflects the Kurma Purana’s synthesis: Vishnu as Kurma teaches a renunciatory, yoga-centered path compatible with Shaiva/Pashupata emphases, presenting a shared soteriology rather than sectarian opposition.