Devotion in Kimpuruṣa-varṣa and the Glory of Bhārata-varṣa
Rāmacandra & Nara-Nārāyaṇa; Rivers, Varṇāśrama, and Liberation
भारतेऽप्यस्मिन्वर्षे सरिच्छैला: सन्ति बहवो मलयो मङ्गलप्रस्थो मैनाकस्त्रिकूट ऋषभ: कूटक: कोल्लक: सह्यो देवगिरिऋर्ष्यमूक: श्रीशैलो वेङ्कटो महेन्द्रो वारिधारो विन्ध्य: शुक्तिमानृक्षगिरि: पारियात्रो द्रोणश्चित्रकूटो गोवर्धनो रैवतक: ककुभो नीलो गोकामुख इन्द्रकील: कामगिरिरिति चान्ये च शतसहस्रश: शैलास्तेषां नितम्बप्रभवा नदा नद्यश्च सन्त्यसङ्ख्याता: ॥ १६ ॥
bhārate ’py asmin varṣe saric-chailāḥ santi bahavo malayo maṅgala-prastho mainākas trikūṭa ṛṣabhaḥ kūṭakaḥ kollakaḥ sahyo devagirir ṛṣyamūkaḥ śrī-śailo veṅkaṭo mahendro vāridhāro vindhyaḥ śuktimān ṛkṣagiriḥ pāriyātro droṇaś citrakūṭo govardhano raivatakaḥ kakubho nīlo gokāmukha indrakīlaḥ kāmagirir iti cānye ca śata-sahasraśaḥ śailās teṣāṁ nitamba-prabhavā nadā nadyaś ca santy asaṅkhyātāḥ.
在婆罗多伐尔沙(Bhārata-varṣa)这片土地上,有许多山脉和河流。其中一些山脉名为摩罗耶(Malaya)、曼伽罗-普拉斯塔(Maṅgala-prastha)、梅纳卡(Maināka)、特里库塔(Trikūṭa)、里沙巴(Ṛṣabha)、库塔卡(Kūṭaka)、科拉卡(Kollaka)、萨赫亚(Sahya)、提婆吉里(Devagiri)、里沙亚穆卡(Ṛṣyamūka)、斯里-赛拉(Śrī-śaila)、文卡塔(Veṅkaṭa)、马亨德拉(Mahendra)、瓦里达拉(Vāridhāra)、温迪亚(Vindhya)、舒克提曼(Śuktimān)、里克沙吉里(Ṛkṣagiri)、帕里亚特拉(Pāriyātra)、德罗纳(Droṇa)、奇特拉库塔(Citrakūṭa)、哥瓦尔丹(Govardhana)、赖瓦塔卡(Raivataka)、卡库巴(Kakubha)、尼拉(Nīla)、哥卡穆卡(Gokāmukha)、因陀罗基拉(Indrakīla)和卡马吉里(Kāmagiri)。除此之外,还有成千上万座其他的山丘,无数大大小小的河流从它们的山坡上流下。
This verse lists many prominent mountains and ranges in Bhārata-varṣa and states that countless rivers and streams arise from their slopes, presenting Bhārata as a land shaped and sanctified by sacred natural features.
Govardhana is included among the notable mountains of Bhārata-varṣa, highlighting it as part of the sacred landscape celebrated in the Bhāgavatam—later especially revered through Kṛṣṇa’s Govardhana-līlā.
It encourages seeing the world through a sacred lens—honoring rivers, mountains, and tīrthas as gifts of the Lord, cultivating gratitude, ecological responsibility, and a pilgrim-minded remembrance of Bhagavān.