Previous Verse
Next Verse

Srimad Bhagavatam — Dashama Skandha, Shloka 13

Akrūra’s Prayers (Akrūra-stuti): The Lord as Cause of Causes, Virāṭ, and the Goal of All Paths

अग्निर्मुखं तेऽवनिरङ्‍‍‍‍‍घ्रिरीक्षणं सूर्यो नभो नाभिरथो दिश: श्रुति: । द्यौ: कं सुरेन्द्रास्तव बाहवोऽर्णवा: कुक्षिर्मरुत् प्राणबलं प्रकल्पितम् ॥ १३ ॥ रोमाणि वृक्षौषधय: शिरोरुहा मेघा: परस्यास्थिनखानि तेऽद्रय: । निमेषणं रात्र्यहनी प्रजापति- र्मेढ्रस्तु वृष्टिस्तव वीर्यमिष्यते ॥ १४ ॥

agnir mukhaṁ te ’vanir aṅghrir īkṣaṇaṁ sūryo nabho nābhir atho diśaḥ śrutiḥ dyauḥ kaṁ surendrās tava bāhavo ’rṇavāḥ kukṣir marut prāṇa-balaṁ prakalpitam

火为你的面容,大地为你的双足,太阳为你的眼,苍穹为你的脐。四方为你的听觉,诸天主为你的臂,海洋为你的腹。天界为你的首,风为你的气息与力量。树木药草为你身之毛,云为你首之发,群山为至上者你的骨与甲。昼夜更替为你眼之眨动;众生之祖为你的生殖器,雨露被称为你的精力之种。

agniḥfire
agniḥ:
Karta (कर्ता/Subject in identification)
TypeNoun
Rootagni (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga, Prathamā, Ekavacana
mukham(is) the mouth
mukham:
Pratijñā/Predicate (विशेष्य-विशेषण identification)
TypeNoun
Rootmukha (प्रातिपदिक)
FormNapुṁsaka, Prathamā, Ekavacana
teof you/your
te:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Roottvad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Ṣaṣṭhī (Genitive), Ekavacana
avaniḥthe earth
avaniḥ:
Karta (कर्ता/Subject in identification)
TypeNoun
Rootavanī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
aṅghriḥ(is) the foot
aṅghriḥ:
Pratijñā/Predicate
TypeNoun
Rootaṅghri (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga, Prathamā, Ekavacana
īkṣaṇam(is) the eye/sight
īkṣaṇam:
Pratijñā/Predicate
TypeNoun
Rootīkṣaṇa (प्रातिपदिक)
FormNapुṁsaka, Prathamā, Ekavacana
sūryaḥthe sun
sūryaḥ:
Karta (कर्ता/Subject in identification)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga, Prathamā, Ekavacana
nabhaḥ(is) the sky
nabhaḥ:
Pratijñā/Predicate
TypeNoun
Rootnabhas (प्रातिपदिक)
FormNapुṁsaka, Prathamā, Ekavacana; pada-form with visarga (nabhaḥ)
nābhiḥ(is) the navel
nābhiḥ:
Pratijñā/Predicate
TypeNoun
Rootnābhi (प्रातिपदik)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
athoand then/also
atho:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
FormAvyaya, discourse particle (अथ) with sandhi to ‘atho’
diśaḥthe directions
diśaḥ:
Karta (कर्ता/Subject in identification)
TypeNoun
Rootdiś (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Bahuvacana
śrutiḥ(is) hearing/the Veda
śrutiḥ:
Pratijñā/Predicate
TypeNoun
Rootśruti (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
dyauḥheaven
dyauḥ:
Karta (कर्ता/Subject in identification)
TypeNoun
Rootdyu/div (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (often), Prathamā, Ekavacana; irregular nominative ‘dyauḥ’
kam(is) the waters/space
kam:
Pratijñā/Predicate
TypeNoun
Rootka (प्रातिपदिक)
FormNapुṁsaka, Prathamā, Ekavacana; Vedic/poetic ‘ka’ = water/space; here paired with ‘dyauḥ’ as cosmic element
surendrāḥthe chiefs of the gods
surendrāḥ:
Karta (कर्ता/Subject in identification)
TypeNoun
Rootsura (प्रातिपदिक) + indra (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga, Prathamā, Bahuvacana; Samāsa: tatpuruṣa—‘sura-indra’ = lords of gods
tavayour
tava:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Roottvad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Ṣaṣṭhī (Genitive), Ekavacana
bāhavaḥarms
bāhavaḥ:
Pratijñā/Predicate
TypeNoun
Rootbāhu (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga, Prathamā, Bahuvacana
arṇavāḥoceans
arṇavāḥ:
Karta (कर्ता/Subject in identification)
TypeNoun
Rootarṇava (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga, Prathamā, Bahuvacana
kukṣiḥ(is) the belly
kukṣiḥ:
Pratijñā/Predicate
TypeNoun
Rootkukṣi (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga, Prathamā, Ekavacana
marutthe wind/Maruts
marut:
Karta (कर्ता/Subject in identification)
TypeNoun
Rootmarut (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga, Prathamā, Ekavacana (collective)
prāṇa-balam(is) vital strength
prāṇa-balam:
Pratijñā/Predicate
TypeNoun
Rootprāṇa (प्रातिपदिक) + bala (प्रातिपदिक)
FormNapुṁsaka, Prathamā, Ekavacana; Samāsa: tatpuruṣa—strength of life-breath
prakalpitamis arranged/constituted
prakalpitam:
Kriyāviśeṣaṇa/Predicative
TypeAdjective
Rootpra√kḷp (धातु)
FormKta (past passive participle/क्त), Napuṁsaka, Prathamā, Ekavacana; predicative ‘is arranged/constituted’ (agreeing with implied neuter predicate set)
A
Akrura
Ś
Śrī Kṛṣṇa

FAQs

This verse presents the Lord’s universal form by mapping cosmic functions to His body—fire as His mouth, sun as His eye, directions as His ears—showing that all creation rests within Him.

While traveling to bring Kṛṣṇa to Mathurā, Akrura’s devotion intensified; recognizing Kṛṣṇa as the Supreme, he worshiped Him by glorifying His all-pervading universal form.

It trains one to see the world as sacred and God-centered—cultivating reverence, humility, and steady devotion by remembering that every element of nature is connected to the Lord.