Sutra 7
Devanagari script
दर्शने प्रसीदति वाक्यं प्रतिगृह्णाति आसनं ददाति विविक्तो दर्शयते शङ्कास्थाने नातिशङ्कते कथायां रमते परिज्ञाप्येष्ववेक्षते पथ्यमुक्तं सहते स्मयमानो नियुङ्क्ते हस्तेन स्पृशति श्लाघ्ये नोपहसति परोक्षं गुणं ब्रवीति भक्ष्येषु स्मरति सह विहारं याति व्यसनेऽभ्युपपद्यते तद्भक्तीन्पूजयति गुह्यमाचष्टे मानं वर्धयति अर्थं करोति अनर्थं प्रतिहन्ति इति तुष्टज्ञानम् ॥ कZ_०५.५.०७ ॥
Transliteration
darśane prasīdati vākyaṃ pratigṛhṇāti āsanaṃ dadāti vivikto darśayate śaṅkāsthāne nātiśaṅkate kathāyāṃ ramate parijñāpyeṣvavekṣate pathyamuktaṃ sahate smayamāno niyuṅkte hastena spṛśati ślāghye nopahasati parokṣaṃ guṇaṃ bravīti bhakṣyeṣu smarati saha vihāraṃ yāti vyasane'bhyupapadyate tadbhaktīnpūjayati guhyamācaṣṭe mānaṃ vardhayati arthaṃ karoti anarthaṃ pratihanti iti tuṣṭajñānam
Translation
他满意的征兆如下：相见时热情致意；采纳对方之言；赐座；允许私下觐见；在可疑之处不过度猜疑；乐于交谈；留心应当明了之事；能容受有益的劝告；含笑分派差事；以手相触（示宠之记）；不嘲弄可嘉之事；即使对方不在也称道其长；在供献/饮食分配时记念对方；同往游乐；在逆境中相助；礼遇其所依附之人；透露机密；增其荣誉；推进其利益并防止损害——由此可知其满意。
Word by Word
दर्शनेat the sight / on meeting
दर्शने:
TypeNoun
Rootदृश्
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन; भाववाचक (दर्शन)
प्रसीदतिis pleased / becomes gracious
प्रसीदति:
TypeVerb
Rootसद् (प्र-√सद्)
Formलट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
वाक्यम्speech; words; statement
वाक्यम्:
TypeNoun
Rootवच्
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
प्रतिगृह्णातिaccepts; receives (what is said/offered)
प्रतिगृह्णाति:
TypeVerb
Rootग्रह् (प्रति-√ग्रह्)
Formलट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
आसनम्a seat
आसनम्:
TypeNoun
Rootआस्
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
ददातिgives
ददाति:
TypeVerb
Rootदा
Formलट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
विविक्तःbeing in private / in seclusion
विविक्तः:
TypeAdjective
Rootवि+√विच्/विच् (विविक्त)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; विशेषण (विविक्त = एकान्त/अलग)
दर्शयतेshows; reveals (privately)
दर्शयते:
TypeVerb
Rootदृश् (√दृश्, causative sense ‘to show’)
Formलट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद
शङ्का-स्थानेin a matter/place of suspicion
शङ्का-स्थाने:
TypeNoun
Rootस्था
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन; समास: शङ्का + स्थान
नnot
न:
TypeParticle
Rootन
Formनिषेध
अति-शङ्कतेsuspects excessively
अति-शङ्कते:
TypeVerb
Rootशङ्क् (अति-√शङ्क्)
Formलट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद
कथायाम्in conversation; in talk
कथायाम्:
TypeNoun
Rootकथ्
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन
रमतेtakes delight
रमते:
TypeVerb
Rootरम्
Formलट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद
परिज्ञाप्येषुin matters that should be ascertained / after being informed
परिज्ञाप्येषु:
TypeNoun (verbal derivative)
Rootज्ञा (परि-√ज्ञा; causative/absolutive base परिज्ञाप्य)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-बहुवचन; ‘परिज्ञाप्य’ = to be informed/ascertained matters
अवेक्षतेobserves; considers; looks into
अवेक्षते:
TypeVerb
Rootईक्ष् (अव-√ईक्ष्)
Formलट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद
पथ्यम्wholesome; beneficial; proper
पथ्यम्:
TypeAdjective
Rootपथ्य
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; विशेषण
उक्तम्said; spoken
उक्तम्:
TypeParticiple
Rootवच् (√वच्; past passive participle)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; क्त-प्रत्यय
सहतेendures; tolerates
सहते:
TypeVerb
Rootसह्
Formलट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद
स्मयमानःsmiling
स्मयमानः:
TypeParticiple
Rootस्मि (√स्मि; present participle)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; शतृ-प्रत्यय; विशेषण
नियुङ्क्तेappoints; employs; assigns
नियुङ्क्ते:
TypeVerb
Rootयुज् (नि-√युज्)
Formलट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद
हस्तेनwith the hand
हस्तेन:
TypeNoun
Rootहस्त
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-एकवचन
स्पृशतिtouches
स्पृशति:
TypeVerb
Rootस्पृश्
Formलट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
श्लाघ्येin a matter deserving praise
श्लाघ्ये:
TypeNoun/Adjective (used substantively)
Rootश्लाघ्य
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन; ‘in a praiseworthy matter/occasion’
नnot
न:
TypeParticle
Rootन
Formनिषेध
उपहसतिmocks; ridicules
उपहसति:
TypeVerb
Rootहस् (उप-√हस्)
Formलट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
परोक्षम्in absence; behind one’s back; indirectly
परोक्षम्:
TypeAdverb/Adjective (used adverbially)
Rootपरोक्ष
Formअव्ययीभाव-प्रयोग (adverbial accusative)
गुणम्a merit; good quality
गुणम्:
TypeNoun
Rootगुण
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
ब्रवीतिspeaks; says
ब्रवीति:
TypeVerb
Rootब्रू
Formलट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
भक्ष्येषुin foods; in edible items
भक्ष्येषु:
TypeNoun
Rootभक्ष्य
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-बहुवचन
स्मरतिremembers; is mindful
स्मरति:
TypeVerb
Rootस्मृ
Formलट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
Formसह-योगे अव्यय
विहारम्recreation; outing; pastime
विहारम्:
TypeNoun
Rootविहार
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
यातिgoes
याति:
TypeVerb
Rootया
Formलट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
व्यसनेin adversity; in misfortune
व्यसने:
TypeNoun
Rootव्यसन
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन
अभ्युपपद्यतेcomes to help; stands by; supports
अभ्युपपद्यते:
TypeVerb
Rootपद् (अभि-उप-√पद्)
Formलट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद
तत्-भक्तीन्those devoted to him; his loyal followers
तत्-भक्तीन्:
TypeNoun
Rootभज् (भक्ति)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-बहुवचन; समास: तत् + भक्तिन् (भक्त = devoted person)
पूजयतिhonours; worships; treats with respect
पूजयति:
TypeVerb
Rootपूज्
Formलट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
गुह्यम्a secret; confidential matter
गुह्यम्:
TypeNoun/Adjective (used substantively)
Rootगुह्य
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
आचष्टेtells; discloses; communicates
आचष्टे:
TypeVerb
Rootचक्ष् (आ-√चक्ष्)
Formलट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद
मानम्honour; esteem
मानम्:
TypeNoun
Rootमान
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन (here: ‘honour/respect’)
वर्धयतिincreases; promotes
वर्धयति:
TypeVerb
Rootवृध् (causative √वृध्)
Formलट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
अर्थम्benefit; wealth; interest
अर्थम्:
TypeNoun
Rootअर्थ
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
करोतिdoes; accomplishes; brings about
करोति:
TypeVerb
Rootकृ
Formलट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
अनर्थम्harm; loss; mischief
अनर्थम्:
TypeNoun
Rootअनर्थ
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
प्रतिहन्तिstrikes back; wards off; prevents
प्रतिहन्ति:
TypeVerb
Rootहन् (प्रति-√हन्)
Formलट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक
तुष्ट-ज्ञानम्the understanding (signs) of satisfaction/contentment
तुष्ट-ज्ञानम्:
TypeNoun
Rootज्ञा (ज्ञान)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; समास: तुष्ट + ज्ञान
Entities Mentioned
S
superior/patronA
attendant/counsellorFAQs
As a diagnostic checklist to gauge whether counsel is trusted, whether access is secure, and whether one’s position is strengthening or at risk.