Sutra 7
Devanagari script
ईप्सितः पणेत धर्मार्थानुयोगमविशिष्टेषु बलवत्संयुक्तेषु दण्डधारणं मत्संयोगे तदात्वे च दण्डधारणमिति न कुर्याः पक्षं वृत्तिं गुह्यं च मे नोपहन्याः संज्ञया च त्वां कामक्रोधदण्डनेषु वारयेयमिति ॥ कZ_०५.४.०७ ॥
Transliteration
īpsitaḥ paṇeta dharmārthānuyogam aviśiṣṭeṣu balavatsaṃyukteṣu daṇḍadhāraṇaṃ matsaṃyoge tadātve ca daṇḍadhāraṇam iti na kuryāḥ pakṣaṃ vṛttiṃ guhyaṃ ca me nopahanyāḥ saṃjñayā ca tvāṃ kāmakrodhadaṇḍaneṣu vārayeyam iti
Translation
若他想博取恩宠，应当建议：“以法（dharma）与利（artha）为准绳进行审问；惩罚应保留给情势明确且证据强力印证之案；不可仅因与我有关，或一时激愤，便仓促动刑。不要损害我的派系、生计或秘密；并且依先前约定，我将制止你施行出于欲望或愤怒的惩罚。”
Word by Word
ईप्सितःdesired; sought-for
ईप्सितः:
TypeParticiple (Verbal adjective)
Rootईप्स् (इष्)
Formप्र.पुं. एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)
पणेतhe should bargain / propose terms
पणेत:
TypeVerb
Rootपण्
Formविधिलिङ्/आज्ञार्थे; परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्
धर्मार्थानुयोगम्questioning/examination regarding dharma and artha
धर्मार्थानुयोगम्:
TypeNoun
Rootअनु-युज्
Formपुं. एकवचनम्; द्वितीया विभक्तिः; धर्मार्थयोः अनुयोगः (questioning/examination on dharma and artha)
अविशिष्टेषुamong those not distinguished (i.e., not singled out)
अविशिष्टेषु:
TypeAdjective
Rootविशिष्
Formपुं/नपुं. बहुवचनम्; सप्तमी विभक्तिः; न-उपसर्गेण ‘अविशिष्ट’
बलवत्संयुक्तेषुamong those joined with (i.e., supported by) strength; strongly allied
बलवत्संयुक्तेषु:
TypeAdjective (PPP used adjectivally)
Rootसम्-युज्
Formपुं/नपुं. बहुवचनम्; सप्तमी विभक्तिः; बलवत् + संयुक्त (joined with/possessed of strength)
दण्डधारणम्the holding/maintenance of punishment (coercive power)
दण्डधारणम्:
TypeNoun (action noun)
Rootधृ
Formनपुं. एकवचनम्; प्रथमा/द्वितीया (contextually object of ‘पणेत’/topic); दण्डस्य धारणम्
मत्संयोगेin association/alliance with me
मत्संयोगे:
TypeNoun
Rootसम्-युज्
Formपुं. एकवचनम्; सप्तमी विभक्तिः; मत् (मम) + संयोग
तदात्वेat that very time; then
तदात्वे:
TypeNoun (temporal)
Rootतदात्व (तद्+आत्व)
Formनपुं. एकवचनम्; सप्तमी विभक्तिः; ‘at that time/then’
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
दण्डधारणम्holding of punishment/force
दण्डधारणम्:
TypeNoun (action noun)
Rootधृ
Formनपुं. एकवचनम्; प्रथमा/द्वितीया; पुनरुक्तिः (emphatic repetition)
इतिthus
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formउक्त्यन्त-निदर्शक अव्यय
नnot
न:
TypeNegation
Rootन
Formनिषेधार्थक अव्यय
कुर्याःyou should do / you should make
कुर्याः:
TypeVerb
Rootकृ
Formविधिलिङ्; परस्मैपदम्; मध्यमपुरुषः एकवचनम्
पक्षम्a side; a faction; a party
पक्षम्:
TypeNoun
Rootपक्ष
Formपुं. एकवचनम्; द्वितीया विभक्तिः
वृत्तिम्livelihood/maintenance; conduct
वृत्तिम्:
TypeNoun
Rootवृत्ति
Formस्त्री. एकवचनम्; द्वितीया विभक्तिः
गुह्यम्a secret; confidential matter
गुह्यम्:
TypeAdjective/Noun
Rootगुह्य
Formनपुं. एकवचनम्; द्वितीया विभक्तिः
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
मेof me / to me
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formषष्ठी/चतुर्थी एकवचनम् (enclitic)
नnot
न:
TypeNegation
Rootन
Formनिषेधार्थक अव्यय
उपहन्याःyou should not injure/undermine
उपहन्याः:
TypeVerb
Rootउप-हन्
Formविधिलिङ्; परस्मैपदम्; मध्यमपुरुषः एकवचनम्
संज्ञयाby a sign / by an agreed signal
संज्ञया:
TypeNoun
Rootसंज्ञा
Formस्त्री. एकवचनम्; तृतीया विभक्तिः
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
त्वाम्you
त्वाम्:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formद्वितीया एकवचनम्
कामक्रोधदण्डनेषुin punishments/discipline regarding lust and anger
कामक्रोधदण्डनेषु:
TypeNoun
Rootदण्डन
Formनपुं. बहुवचनम्; सप्तमी विभक्तिः; काम-क्रोधयोः दण्डनानि (punishments for lust and anger)
वारयेयम्I should restrain/forbid (you)
वारयेयम्:
TypeVerb
Rootवृ (वारयति)
Formविधिलिङ्; परस्मैपदम्; उत्तमपुरुषः एकवचनम्
इतिthus
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formउक्त्यन्त-निदर्शक अव्यय
Entities Mentioned
P
punishment (daṇḍa)F
faction (pakṣa)S
secrets (guhya)FAQs
A proto–due-process norm: sanctions should follow strong corroboration, not suspicion, personal association, or momentary emotion.