Sutra 8
Devanagari script
विषप्रदस्य तु शुष्कश्याववक्त्रता वाक्सङ्गः स्वेदो विजृम्भणं चातिमात्रं वेपथुः प्रस्खलनं वाक्यविप्रेक्षणमावेगः कर्मणि स्वभूमौ चानवस्थानमिति ॥ कZ_०१.२१.०८ ॥
Transliteration
viṣapradasya tu śuṣka-śyāva-vaktratā vāk-saṅgaḥ svedo vijṛmbhaṇaṃ cātimātraṃ vepathuḥ praskhalanaṃ vākya-viprekṣaṇam āvegaḥ karmaṇi svabhūmau cānavasthānam iti
Translation
至于下毒者，其征兆是：面容干燥而发黑；言语结巴迟滞；出汗；过度打哈欠；颤抖；绊跌；言语紊乱或自相矛盾；躁动不安；并且在其职责与其所在之处都无法保持镇定稳当。
Word by Word
विषप्रदस्यof the poison-giver/poisoner
विषप्रदस्य:
TypeNoun (agent noun)
Rootप्रदा (√दा)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; षष्ठी विभक्ति; समासः—विषस्य प्रदः (विषं प्रददाति इति)
तुbut/indeed
तु:
TypeParticle
Rootतु
Formनिपात; विरोध/विशेषार्थे
शुष्कdry
शुष्क:
TypeAdjective
Rootशुष्
Formविशेषण; (समासपूर्वपद)
श्यावdark/greyish
श्याव:
TypeAdjective
Rootश्याव
Formविशेषण; (समासपूर्वपद)
वक्त्रताdry, darkened facial appearance
वक्त्रता:
TypeNoun (abstract)
Rootवक्त्र
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा विभक्ति; शुष्क-श्याव-वक्त्रता = शुष्कं श्यावं च वक्त्रं यस्य/यस्या तस्य/तस्याः भावः
वाक्सङ्गःstoppage/hesitation of speech
वाक्सङ्गः:
TypeNoun
Rootसञ्ज्/सङ्ग
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा विभक्ति; वाचः सङ्गः
स्वेदःsweat/sweating
स्वेदः:
TypeNoun
Rootस्विद्
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा विभक्ति
विजृम्भणम्excessive yawning
विजृम्भणम्:
TypeNoun (verbal noun)
Rootजृम्भ्
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा विभक्ति; √जृम्भ् + वि (वि-उपसर्ग)
चand
च:
TypeConjunction
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
अतिमात्रम्excessively/too much
अतिमात्रम्:
TypeAdverbial (accusative used adverbially)
Rootमात्रा
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया विभक्ति; क्रियाविशेषणवत्—‘अतिशयेन’
वेपथुःtrembling
वेपथुः:
TypeNoun
Rootवेप्
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा विभक्ति
प्रस्खलनम्stumbling/slipping
प्रस्खलनम्:
TypeNoun (verbal noun)
Rootस्खल्
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा विभक्ति; प्र-उपसर्ग + √स्खल्
वाक्यविप्रेक्षणम्distorted/erratic looking in speech (glancing about while speaking)
वाक्यविप्रेक्षणम्:
TypeNoun (verbal noun)
Rootप्रेक्ष्
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा विभक्ति; वाक्यस्य विप्रेक्षणम् (वि-उपसर्ग + √प्रेक्ष्)
आवेगःsudden agitation/attack
आवेगः:
TypeNoun
Rootविज्/वेग
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा विभक्ति; आ-उपसर्ग
कर्मणिin action/at work
कर्मणि:
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; सप्तमी विभक्ति
स्वभूमौin one’s own place/standing
स्वभूमौ:
TypeNoun
Rootभूमि
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन; सप्तमी विभक्ति; स्वा भूमिः = स्वभूमिः
चand
च:
TypeConjunction
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
अनवस्थानम्unsteadiness/inability to stay in place
अनवस्थानम्:
TypeNoun (verbal noun)
Rootस्था
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा विभक्ति; न + अवस्थान (अव-उपसर्ग + √स्था)
इतिthus
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formइत्यादि-समाप्त्यर्थक अव्यय
Entities Mentioned
P
poisoner (viṣaprada)S
staff (implied)FAQs
It resembles insider-threat detection: supervisors are instructed to watch for behavioral anomalies that justify immediate containment and questioning.
It flags operational deviation—moving away from assigned station suggests concealment, evasion, or loss of control after administering poison.