Sutra 16
Devanagari script
लाजान्मधुनेति विषेण पर्यस्य देवी काशिराजम् विषदिग्धेन नूप्रेण वैरन्त्यं मेखलामणिना सौवीरं जालूथमादर्शेन वेण्यां गूढं शस्त्रं कृत्वा देवी विदूरथं जघान ॥ कZ_०१.२०.१६ ॥
Transliteration
lājān madhunā iti viṣeṇa paryasya devī kāśirājam viṣadigdhena nūpreṇa vairantyaṃ mekhalāmaṇinā sauvīraṃ jālūtham ādarśena veṇyāṃ gūḍhaṃ śastraṃ kṛtvā devī vidūrathaṃ jaghāna
Translation
有王后在（供品如）炒谷与蜂蜜中下毒，杀了迦尸王；又以涂毒的脚镯杀了维兰提耶；以镶宝腰带杀了苏毗罗；以镜子杀了阇卢他；并将武器藏于发辫之中，杀了毗度罗他。
Word by Word
लाजात्from parched grain (laja)
लाजात्:
TypeNoun
Rootलाजा
Formपुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग (प्रयोगे भेदः), पञ्चमी एकवचनम् (अपादानम्)
मधुनाwith honey
मधुना:
TypeNoun
Rootमधु
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया एकवचनम् (करणम्)
इतिthus (saying/quoting)
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formनिपातः (उद्धरण/वचन-समाप्ति)
विषेणwith poison
विषेण:
TypeNoun
Rootविष
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया एकवचनम् (करणम्)
पर्यस्यhaving sprinkled/strewn (it) around
पर्यस्य:
TypeVerb
Rootपरि+अस्
Formक्त्वान्त/ल्यप्-अव्ययकृदन्तः; ‘पर्यस्य’ = परि-आस्य (आस्/अस्यति) ‘having thrown/sprinkled around’
देवीthe queen
देवी:
TypeNoun
Rootदेवी
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम् (कर्ता)
काशिराजम्the king of Kāśī
काशिराजम्:
TypeNoun
Rootकाशिराज
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचनम् (कर्म)
विषदिग्धेनwith (something) smeared with poison
विषदिग्धेन:
TypeAdjective
Rootविष-दिग्ध
Formपुं/नपुंसक, तृतीया एकवचनम्; ‘विषेण दिग्धः’ = smeared with poison
नूपुरेणwith an anklet
नूपुरेण:
TypeNoun
Rootनूपुर
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया एकवचनम् (करणम्)
वैरन्त्यम्Vairantya (a kind of ornament/metal/object; proper name)
वैरन्त्यम्:
TypeNoun
Rootवैरन्त्य
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचनम् (कर्म)
मेखलाa girdle/belt
मेखला:
TypeNoun
Rootमेखला
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचनम् (कर्म)
मणिनाwith a jewel/gem
मणिना:
TypeNoun
Rootमणि
Formपुंलिङ्ग, तृतीया एकवचनम् (करणम्)
सौवीरम्Sauvēra (a kind of ornament/metal/object; proper name)
सौवीरम्:
TypeNoun
Rootसौवीर
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचनम् (कर्म)
जालूथम्Jālūtha (a kind of ornament/metal/object; proper name)
जालूथम्:
TypeNoun
Rootजालूथ
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचनम् (कर्म)
आदर्शेनwith a mirror
आदर्शेन:
TypeNoun
Rootआदर्श
Formपुंलिङ्ग, तृतीया एकवचनम् (करणम्)
वेण्याम्in the braid (of hair)
वेण्याम्:
TypeNoun
Rootवेणी
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी एकवचनम् (अधिकरणम्)
गूढम्hidden, concealed
गूढम्:
TypeAdjective
Rootगूढ
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचनम्; ‘hidden/concealed’ (qualifying शस्त्रम्)
शस्त्रम्a weapon
शस्त्रम्:
TypeNoun
Rootशस्त्र
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचनम् (कर्म)
कृत्वाhaving made/placed
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः; ‘having made/placing (it)’
देवीthe queen
देवी:
TypeNoun
Rootदेवी
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम् (कर्ता)
विदूरथम्Vidūratha (proper name)
विदूरथम्:
TypeNoun
Rootविदूरथ
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचनम् (कर्म)
जघानkilled
जघान:
TypeVerb
Rootहन्
Formलिट् (परस्मैपदम्), प्रथमपुरुष एकवचनम्; ‘he/she killed’
Entities Mentioned
D
devī (queen)K
Kāśīrāja (king of Kāśī)V
VairantyaS
SauvīraJ
JālūthaV
VidūrathaFAQs
Every intimate object is a potential delivery mechanism for poison or weapons; security must treat personal effects as controllable vectors, not harmless accessories.
It highlights covert methods (poisoning, hidden blades) and trusted insiders, requiring inspection regimes and controlled supply chains for palace items.