Sutra 6
Devanagari script
यदा वा पश्येत् उत्साहयुक्ता मे प्रकृतयः संहता विवृद्धाः स्वकर्माण्यव्याहताश्चरिष्यन्ति परस्य वा कर्माण्युपहनिष्यन्ति इति तदा विगृह्यासीत ॥ कZ_०७.४.०६ ॥
Transliteration
yadā vā paśyet utsāhayuktā me prakṛtayaḥ saṃhatā vivṛddhāḥ svakarmāṇy avyāhatāś cariṣyanti parasya vā karmāṇy upahaniṣyanti iti tadā vigṛhy āsīta
Translation
或者当他察觉：“我的国家构成要素（prakṛti）充满干劲、团结一致并已增强；它们将无阻地履行自身职能，并将阻碍敌方的行动”，那么他应当进入敌对状态并保持姿态（āsana）。
Word by Word
यदाwhen
यदा:
TypePronoun/Adverb
Rootयद्
Formसम्बन्धाव्ययम्; कालवाचकं (यदा = when)
वाor / alternatively
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-निपातः
पश्येत्should see / should observe
पश्येत्:
TypeVerb
Rootदृश्
Formलिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
उत्साहयुक्ताःendowed with energy/initiative
उत्साहयुक्ताः:
TypeAdjective
Rootयुज् (युक्त)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; विशेषणम् (प्रकृतयः)
मेmy
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formषष्ठी एकवचनम् (मम); स्वाम्यर्थे
प्रकृतयःconstituent elements of the state (prakṛtis)
प्रकृतयः:
TypeNoun
Rootप्रकृति
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
संहताःunited / consolidated
संहताः:
TypeAdjective/Participle
Rootसम्-हन्/सम्-धा (संहत)
Formभूतकृदन्त-विशेषणम्; पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (प्रकृतयः)
विवृद्धाःgrown / strengthened
विवृद्धाः:
TypeAdjective/Participle
Rootवि-वृध् (विवृद्ध)
Formभूतकृदन्त-विशेषणम्; पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (प्रकृतयः)
स्वकर्माणिtheir own tasks/duties
स्वकर्माणि:
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम्; कर्मपदम् (चरिष्यन्ति)
अव्याहतानिunobstructed / unhindered
अव्याहतानि:
TypeAdjective/Participle
Rootआ-व्याहन्/व्याहन् (व्याहत)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम्; विशेषणम् (स्वकर्माणि)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-निपातः
चरिष्यन्तिwill carry out / will perform
चरिष्यन्ति:
TypeVerb
Rootचर्
Formलृट् (भविष्यत्कालः), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
परस्यof the other (enemy)
परस्य:
TypeAdjective (used substantively)
Rootपर
Formपुंलिङ्गे षष्ठी एकवचनम्; ‘पर’ = शत्रु/अन्यः (context)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-निपातः
कर्माणिoperations / actions
कर्माणि:
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम्; कर्मपदम् (उपहनिष्यन्ति)
उपहनिष्यन्तिwill strike at / will damage / will thwart
उपहनिष्यन्ति:
TypeVerb
Rootउप-हन्
Formलृट् (भविष्यत्कालः), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
इतिthus / thinking that
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formइत्यादि-वाक्यसमाप्त्यर्थकः निपातः
तदाthen
तदा:
TypePronoun/Adverb
Rootतद्
Formसम्बन्धाव्ययम्; तदा = then
विगृह्यhaving undertaken hostility / having declared war
विगृह्य:
TypeGerund
Rootवि-ग्रह्
Formक्त्वान्त (अव्ययभावः); पूर्वकालिकक्रिया
आसीतshould remain / should stay (in that stance)
आसीत:
TypeVerb
Rootआस्
Formलोट्/लङ्? → लोट् न; अत्र ‘आसीत’ = लोट्-आदेशरूपेण विध्यर्थे (आस् धातोः लोट् 2nd sg परस्मैपदः ‘आस्’/‘आसीत’ इति पाठभेदः) अथवा लङ् 3rd sg ‘was’ इति; सन्दर्भे विधिवाक्ये ‘should remain’ इत्यर्थः
Entities Mentioned
P
prakṛti (state elements)E
enemy operationsFAQs
They are the core components of the state apparatus; war is advised only when these components are cohesive, growing, and operationally reliable.
Operational continuity: one’s administration and military must function unhindered while being able to disrupt the adversary’s functioning.