Sutra 16

Devanagari script

एवमुभयतोबद्धरोषाणां विद्याशिल्पद्यूतवैहारिकेष्वाचार्यव्यञ्जना बालकलहानुत्पादयेयुः ॥ कZ_११.१.०७ ॥

Transliteration

evam ubhayato-baddha-roṣāṇāṃ vidyā-śilpa-dyūta-vaihārikeṣu ācārya-vyañjanā bāla-kalahān utpādayeyuḥ

Translation

因此，当双方怒火已被牢牢系住时，伪装成教师的行动人员应在学习、技艺、赌博与游乐等场合挑起青年间的争斗。

Word by Word

• एवम्: thus; in this manner
• Type: Particle
• Root: एवम्
• Form: अव्यय; प्रकार/उपसंहारार्थे

• उभयतः: on both sides; from both parties
• Type: Indeclinable
• Root: उभयतः
• Form: अव्यय; दिशार्थे/पक्षद्वयार्थे

• बद्ध: bound; restrained; checked
• Type: Participle
• Root: बन्ध्
• Form: कृदन्त (क्त); पुंलिङ्गे षष्ठी-बहुवचनस्य विशेषणम् (रोषाणाम्)

• रोषाणाम्: of (their) anger; of wrath
• Type: Noun
• Root: रोष
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन

• विद्या: learning; instruction
• Type: Noun
• Root: विद्या
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)

• शिल्प: craft; practical skill
• Type: Noun
• Root: शिल्प
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)

• द्यूत: gambling; play with dice
• Type: Noun
• Root: द्यूत
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)

• वैहारिकेषु: in recreational matters; in amusements/pastimes
• Type: Adjective (used as noun)
• Root: वैहारिक
• Form: पुं/नपुं; सप्तमी बहुवचन; ‘वैहारिक’ = विहारसम्बन्धि (क्रीडादि)

• विद्याशिल्पद्यूतवैहारिकेषु: in (matters of) learning, crafts, gambling, and amusements
• Type: Compound
• Root: —
• Form: समास: विद्या+शिल्प+द्यूत+वैहारिक; सप्तमी बहुवचन (अधिकरण)

• आचार्य: teacher; instructor
• Type: Noun
• Root: आचार्य
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)

• व्यञ्जना: indirect hints; suggestive devices; prompting measures
• Type: Noun
• Root: व्यञ्जना
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; ‘व्यञ्जना’ = संकेत/उपाय/प्रेरक-युक्ति

• आचार्यव्यञ्जनाः: teachers’ (disciplinary) hints/devices
• Type: Compound
• Root: —
• Form: समास: आचार्यस्य व्यञ्जनाः; स्त्रीलिङ्ग प्रथमा बहुवचन

• बाल: child; juvenile
• Type: Noun/Adjective
• Root: बाल
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)

• कलह: quarrel; dispute
• Type: Noun
• Root: कलह
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)

• अनुत्पादयेयुः: should not produce; should not cause to arise
• Type: Verb
• Root: उत्पादय् (उत्+पद्/पादय्)
• Form: लिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपद; प्रथमपुरुष बहुवचन; नकारार्थे ‘अनु-’ उपसर्गः (न-उत्पादयन्तु)

• बालकलहान्: children’s quarrels; quarrels among boys
• Type: Compound
• Root: —
• Form: समास: बालानां कलहान् / बाल-सम्बद्धान् कलहान्; पुंलिङ्ग द्वितीया बहुवचन (कर्म)

Entities Mentioned

• ācārya-vyañjanāḥ (agents posing as teachers)
• youth/novices

More Details

FAQs

Why target 'learning, crafts, gambling, recreation' venues?

They are high-contact, emotion-rich arenas where minor disputes can be amplified into factional hostility with plausible deniability.