Next Verse

Agni Purana — Mantra-shastra, Shloka 1

The Six Limbs (Ṣaḍaṅga) of the Aghora-Astra (अघोरास्त्राणि षडङ्गानि)

इत्य् आग्नेये महापुराणे पाशुपतशान्तिर्नामैकविंशत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः असाध्यमपीति ख अथ द्वाविंशत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः षडङ्गान्यघोरास्त्राणि ईश्वर उवाच ॐ ह्रूं हंस+इति मन्त्रेण मृत्युरोगादि शास्यति लक्षाहुतिभिर्दूर्वाभिः शान्तिं पुष्टिं प्रसाधयेत्

ity āgneye mahāpurāṇe pāśupataśāntirnāmaikaviṃśatyadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ asādhyamapīti kha atha dvāviṃśatyadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ ṣaḍaṅgānyaghorāstrāṇi īśvara uvāca oṃ hrūṃ haṃsa+iti mantreṇa mṛtyurogādi śāsyati lakṣāhutibhirdūrvābhiḥ śāntiṃ puṣṭiṃ prasādhayet

如是,在《阿耆尼摩诃补罗那》中,名为“Pāśupata‑Śānti(帕修帕塔息灾)”者,为第三百二十一章。继而开启第三百二十二章:“Aghora‑Astra(无怖神兵)之Ṣaḍaṅga(六支)。”主宰(Īśvara)曰:“以‘Oṃ hrūṃ haṃsa’之真言,可制伏死亡、疾病等。以dūrvā草作十万(lakh)次火供,应成就śānti(安息)与puṣṭi(滋养、兴盛)。”

इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक अव्यय (quotative particle)
आग्नेयेin the Agneya
आग्नेये:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootआग्नेय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; ‘आग्नेये (महापुराणे)’ विशेषणम्
महापुराणेin the Mahāpurāṇa
महापुराणे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहापुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
पाशुपत-शान्तिः(chapter titled) Pāśupata-pacification
पाशुपत-शान्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपाशुपत + शान्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अध्यायनाम
नामnamed
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय/निपात)
Formनाम-शब्दः, नामनिर्देशक (indeclinable ‘called’)
एकविंशति-अधिक-त्रिशततमःthe 321st (three-hundred-and-twenty-first)
एकविंशति-अधिक-त्रिशततमः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएकविंशति + अधिक + त्रिशततम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अध्यायः’ विशेषणम्; संख्या-विशेषण (ordinal)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
असाध्यम्(the word) ‘asādhya’ / unaccomplishable
असाध्यम्:
Karma (कर्म) / Sambandha
TypeAdjective
Rootअसाध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; उद्धृतपद (incipit)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक अव्यय
(textual marker)
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootख (अव्यय/पाठचिह्न)
Formपाठभेद/अनुक्रमचिह्न (editorial marker)
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formआरम्भसूचक अव्यय (then/now)
द्वाविंशति-अधिक-त्रिशततमःthe 322nd
द्वाविंशति-अधिक-त्रिशततमः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वाविंशति + अधिक + त्रिशततम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अध्यायः’ विशेषणम्; संख्या-विशेषण (ordinal)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
षड्-अङ्गानिthe six limbs
षड्-अङ्गानि:
Karma (कर्म) / Karta
TypeNoun
Rootषड् + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; ‘six limbs’
अघोर-अस्त्राणिthe Aghora weapons/mantras
अघोर-अस्त्राणि:
Karma (कर्म) / Karta
TypeNoun
Rootअघोर + अस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
ईश्वरःĪśvara
ईश्वरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
Oṃ
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय)
Formप्रणव (sacred syllable)
ह्रूंhrūṃ
ह्रूं:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootह्रूं (अव्यय/बीज)
Formबीजमन्त्र (seed syllable)
हंसhaṃsa (mantric term)
हंस:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootहंस (प्रातिपदिक/मन्त्रपद)
Formमन्त्रपद; प्रथमा एकवचन-रूपेण ग्रहणम् (mantric word)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक अव्यय
मन्त्रेणby the mantra
मन्त्रेण:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
मृत्यु-रोग-आदिdeath, disease, etc.
मृत्यु-रोग-आदि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमृत्यु + रोग + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (समाहार/समुदायार्थ); ‘etc.’ सहित समाससमूह
शास्यतिwill subdue/control
शास्यति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootशास् (धातु)
Formलृट् (simple future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
लक्ष-आहुतिभिःwith a hundred-thousand oblations
लक्ष-आहुतिभिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootलक्ष + आहुति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; ‘one-lakh oblations’
दूर्वाभिःwith dūrvā grass
दूर्वाभिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootदूर्वा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
शान्तिम्pacification
शान्तिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशान्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
पुष्टिम्nourishment/prosperity
पुष्टिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
प्रसाधयेत्should accomplish/bring about
प्रसाधयेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + साध् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Īśvara (Lord Śiva, as teacher of Aghora/Śaiva mantra-vidyā)

Vidya Category: {"primary_vidya":"Mantra","secondary_vidya":"Tantra","practical_application":"Aghora-astra ṣaḍaṅga-mantra prayoga for śānti and puṣṭi; targeted subjugation of mṛtyu-bhaya and roga through japa and large-scale homa with dūrvā.","sutra_style":false}

Encyclopedic Reference: {"reference_type":"Mantra","entry_title":"Oṃ Hrūṃ Haṃsa Mantra: Japa and Dūrvā-Homa for Mṛtyu-Roga-Śānti and Puṣṭi","lookup_keywords":["oṃ hrūṃ haṃsa","aghora-astra","ṣaḍaṅga-mantra","dūrvā-homa","lakṣa-ahuti"],"quick_summary":"The mantra ‘Oṃ hrūṃ haṃsa’ is stated to subdue death and disease; one lakh oblations with dūrvā grass are prescribed to accomplish peace and nourishment/prosperity."}

Concept: Mantra as ‘astra’: sound-formula empowered by count (lakṣa) and offering (āhuti) to effect śānti and puṣṭi.

Application: Structured vow-like practice: fixed japa/āhuti counts, purity, and continuity for crisis-remediation (illness, fear, calamity).

Khanda Section: Mantra-tantra & Śānti-kalpa (Pāśupata-śānti; Aghora-astra; Ṣaḍaṅga-mantra prayoga)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Visual Art Cues: {"scene_description":"Īśvara teaching a concise mantra; a practitioner performs extensive dūrvā oblations into a homa fire for peace and nourishment.","kerala_mural_prompt":"Kerala mural: seated Īśvara as guru, palm raised in instruction; foreground homa-kuṇḍa with repeated dūrvā offerings, rhythmic flames, serene green tones emphasizing dūrvā and śānti.","tanjore_prompt":"Tanjore: guru-Śiva figure with gold halo; homa altar with gold accents; dūrvā rendered as stylized green blades; inscription panel ‘oṃ hrūṃ haṃsa’.","mysore_prompt":"Mysore: diagrammatic yet devotional scene—counting beads, dūrvā bundles, ladle, and homa sequence; fine shading and clear instructional labeling motifs.","mughal_miniature_prompt":"Mughal miniature: courtly pavilion turned ritual space; meticulous depiction of grass bundles, fire, and rosary; calligraphy cartouche with the mantra."}

Audio Atmosphere: {"recitation_mood":"contemplative","suggested_raga":"Ahir Bhairav","pace":"medium","voice_tone":"instructional"}

Sandhi Resolution Notes: इत्याग्नेये = इति + आग्नेये; पाशुपतशान्तिर्नाम = पाशुपतशान्तिः + नाम; एकविंशत्यधिकत्रिशततमोऽध्यायः = एकविंशति-अधिक-त्रिशततमः + अध्यायः; असाध्यमपीति = असाध्यम् + अपि + इति; द्वाविंशत्यधिकत्रिशततमोऽध्यायः = द्वाविंशति-अधिक-त्रिशततमः + अध्यायः; षडङ्गान्यघोरास्त्राणि = षडङ्गानि + अघोरास्त्राणि; लक्षाहुतिभिर्दूर्वाभिः = लक्षाहुतिभिः + दूर्वाभिः.

Related Themes: Agni Purana 321 (Pāśupata-śānti); Agni Purana 322 (Aghora-astra ṣaḍaṅga section)

A
Agni Purana
P
Pāśupata-śānti
Ī
Īśvara
A
Aghora-astra
Ṣaḍaṅga
O
Oṃ
H
Hrūṃ
H
Haṃsa
D
Dūrvā grass

FAQs

It teaches a Śaiva mantra-prayoga: using the mantra “oṃ hrūṃ haṃsa” with a specified count of oblations (lakṣa-āhuti) using dūrvā grass to pacify and control death- and disease-causing afflictions, producing śānti and puṣṭi.

Alongside theology and narrative, it preserves operational ritual technology—mantras, materials (dūrvā), and quantified offerings—showing the Purāṇa as a compendium of applied disciplines (śānti-kalpa, protective rites, and ritualized healing).

The rite frames suffering (disease, untimely death) as pacifiable through disciplined mantra and offering, aiming at purification and harmonization (śānti) and life-supporting increase (puṣṭi), thereby restoring auspicious order for the practitioner and household.