Next Verse

Agni Purana — Dharma-shastra, Shloka 1

Ayuta–Lakṣa–Koṭi Fire-offerings (अयुतलक्षकोटिहोमाः) — Graha-yajña Vidhi

इत्य् आग्नेये महापुराणे वर्णधर्मादिर्नाम षट्षष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः अथ सप्तषष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः अयुतलक्षकोटिहोमाः अग्निर् उवाच श्रीशान्तिविजयाद्यर्थं ग्रहयज्ञं पुनर्वदे ग्रहयज्ञो ऽयुतहोमलक्षकोट्यात्मकस्त्रिधा

ity āgneye mahāpurāṇe varṇadharmādirnāma ṣaṭṣaṣṭyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ atha saptaṣaṣṭyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ ayutalakṣakoṭihomāḥ agnir uvāca śrīśāntivijayādyarthaṃ grahayajñaṃ punarvade grahayajño 'yutahomalakṣakoṭyātmakastridhā

如是,在《阿耆尼大往世书》中,题为“种姓之法及相关义务”的第一百六十六章告终。今起第一百六十七章:“Ayuta–Lakṣa–Koṭi火供”。阿耆尼言:“为求兴盛、息灾、胜利等,我将再宣说行星祭(graha-yajña)。此graha-yajña分为三类,依火供数量而定:ayuta(一万)、lakṣa(十万)、koṭi(一千万)。”

इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formसमाप्ति/उद्धरण-सूचक-अव्यय
आग्नेयेin the Agneya
आग्नेये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootआग्नेय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; विशेषणम् (महापुराणे)
महापुराणेin the Mahāpurāṇa
महापुराणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहापुराण (प्रातिपदिक; महा + पुराण)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; कर्मधारयः
वर्णधर्मादिः(the topic) ‘varṇa-dharma etc.’
वर्णधर्मादिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवर्ण-धर्म-आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; समाहार-द्वन्द्व/समुच्चयार्थ (वर्णधर्मादयः)
नामnamed
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formसंज्ञा-सूचक-अव्यय (particle: named/called)
षट्षष्ट्यधिकशततमःthe 166th
षट्षष्ट्यधिकशततमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootषट्-षष्टि-अधिक-शततम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; संख्यावाचक-समासः (66+100 = 166th) विशेषणम् (अध्यायः)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
अथnow/then
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formआरम्भ/अनन्तर-अव्यय (now/then)
सप्तषष्ट्यधिकशततमःthe 167th
सप्तषष्ट्यधिकशततमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त-षष्टि-अधिक-शततम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; संख्यावाचक-समासः (67+100 = 167th) विशेषणम् (अध्यायः)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
अयुतलक्षकोटिहोमाः(rites of) ayuta-lakṣa-koṭi homas
अयुतलक्षकोटिहोमाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअयुत-लक्ष-कोटि-होम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; संख्यावाचक-समासः (अयुत+लक्ष+कोटि) विशेषणपूर्वकः (होमाः)
अग्निःAgni
अग्निः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
श्रीशान्तिविजयाद्यर्थम्for the sake of auspicious peace, victory, etc.
श्रीशान्तिविजयाद्यर्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootश्री-शान्ति-विजय-आदि-अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तत्पुरुषः (श्रीशान्तिविजयादीनाम् अर्थम् = for the sake of auspicious peace, victory, etc.)
ग्रहयज्ञम्the planetary sacrifice (graha-yajña)
ग्रहयज्ञम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootग्रह-यज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ग्रहाणां यज्ञः)
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
वदेI speak/tell
वदे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, उत्तमपुरुष, एकवचन
ग्रहयज्ञःthe graha-yajña
ग्रहयज्ञः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootग्रह-यज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
अयुतहोमलक्षकोट्यात्मकःconsisting of ayuta-homa-lakṣa-koṭi (counts)
अयुतहोमलक्षकोट्यात्मकः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअयुत-होम-लक्ष-कोटि-आत्मक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (अयुतहोमलक्षकोटि-आत्मकः = consisting of ayuta-homa-lakṣa-koṭi) विशेषणम् (ग्रहयज्ञः)
त्रिधाin three ways
त्रिधा:
Prakara (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootत्रिधा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)

Lord Agni

Vidya Category: {"primary_vidya":"Jyotisha","secondary_vidya":"Mantra","practical_application":"Planning graha-śānti through homa counts: choose ayuta/lakṣa/koṭi offering-scale according to desired outcomes like prosperity, pacification, and victory.","sutra_style":true}

Encyclopedic Reference: {"reference_type":"Definition","entry_title":"Graha-yajña: threefold homa measures (Ayuta–Lakṣa–Koṭi)","lookup_keywords":["graha-yajña","graha-śānti","ayuta-homa","lakṣa-homa","koṭi-homa"],"quick_summary":"Planetary sacrifice for śānti, vijaya, and śrī is classified into three scales by number of offerings: ayuta (10,000), lakṣa (100,000), and koṭi (10,000,000)."}

Concept: Ritual technology links cosmic forces (grahas) with measurable sacrificial action (homa counts) to seek worldly stability and success.

Application: Select an appropriate homa scale and organize resources (priests, fuel, time) accordingly for graha-śānti rites.

Khanda Section: Jyotiṣa & Graha-Śānti (Grahayajña / Homa-vidhi)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Visual Art Cues: {"scene_description":"Agni as teacher introducing a chapter on planetary sacrifice; a ritual hall with a homa-kuṇḍa, priests counting offerings in large numbers (10,000/100,000/10,000,000) symbolized by heaps of samidhs and tally beads; grahas depicted as nine planetary icons above.","kerala_mural_prompt":"Kerala mural, Agni-deva speaking to sages, large homa-kuṇḍa with flames, nine grahas in a band above, attendants with counting beads and ladles, rich reds and ochres, ornate borders.","tanjore_prompt":"Tanjore painting, central Agni with golden aura, homa altar with gold highlights, nine grahas as medallions, priests offering ghee, opulent frame and embossed gold work.","mysore_prompt":"Mysore painting, instructional ritual scene: homa altar, priests with tally system, three labeled sections ayuta/lakṣa/koṭi, clean architecture and precise detailing.","mughal_miniature_prompt":"Mughal miniature, court-sponsored yajña pavilion, astrologer-priest indicating grahas on a chart while homa proceeds, fine architectural perspective, detailed costumes and implements."}

Audio Atmosphere: {"recitation_mood":"ceremonial","suggested_raga":"Shankarabharanam","pace":"medium","voice_tone":"instructional"}

Sandhi Resolution Notes: इत्य् → इति; वर्णधर्मादिर्नाम → वर्णधर्मादिः + नाम; ऽध्यायः → अध्यायः (अवग्रह); अग्निर् उवाच → अग्निः + उवाच; ग्रहयज्ञो ऽयुत... → ग्रहयज्ञः + अयुत...; कोट्यात्मकः → कोटि + आत्मकः (यण्-सन्धि).

Related Themes: Agni Purana 167 (Grahayajña/Homa-vidhi continuation); Agni Purana jyotiṣa and śānti-kalpa related chapters (where present)

A
Agni
A
Agni Purana
G
Grahayajña
G
Grahas (planets, implied)

FAQs

It defines the Graha-yajña (planetary rite) as a Homa-based practice and classifies it by three standardized counts of oblations—ayuta, lakṣa, and koṭi—used for specific desired results.

It shows the text’s ritual-technical cataloging: after social/legal dharma topics, it shifts to a Jyotiṣa-linked remedial ritual system (graha-śānti) with quantified operational categories (homa counts), typical of the Purāṇa’s handbook-like breadth.

By prescribing graha-yajña for śrī (prosperity), śānti (pacification), and vijaya (success), the verse frames ritual action as a means to harmonize planetary influences and cultivate auspicious karmic outcomes through disciplined sacrificial practice.