Adhyaya 41: Rite of the Varāha Dvādaśī Vow and an Exemplary Narrative on Expiation for Brahmin-Slaying

Verse 1

दुर्वासा उवाच । एवं माघे सिते पक्षे द्वादशीं धरणीभृतः । वराहस्य शृणुष्वाद्यां मुने परमधार्मिक ॥ ४१.१ ॥

Durvāsā nói: “Như vậy, vào tháng Māgha, trong nửa tháng sáng, xin hãy lắng nghe—hỡi bậc hiền triết tối thượng về Chánh pháp—về pháp hành Dvādaśī của Varāha, Đấng nâng giữ Địa cầu.”

Verse 2

प्रागुक्तेन विधानेन सङ्कल्पस्नानमेव च । कृत्वा देवं समभ्यर्च्य एकादश्यां विचक्षणः ॥ ४१.२ ॥

Theo nghi thức đã nói trước, sau khi tắm lễ kèm lời phát nguyện (saṅkalpa) và cung kính thờ phụng Thần, người hành trì sáng suốt thực hiện điều ấy vào ngày Ekādaśī.

Verse 3

धूपनैवेद्यगन्धैश्चार्चयित्वाऽच्युतं नरः । पश्चात्तस्याग्रतः कुम्भं जलपूर्णं तु विन्यसेत् ॥ ४१.३ ॥

Sau khi dâng hương, phẩm vật cúng (naivedya) và hương liệu để thờ phụng Acyuta, người ấy nên đặt một bình (kumbha) đầy nước ở trước Ngài.

Verse 4

ॐ वाराहायेति पादौ तु माधवायेति वै कटिम् । क्षेत्रज्ञायेति जठरं विश्वरूपेत्युरो हरेः ॥ ४१.४ ॥

Xướng “Oṁ, kính lễ Varāha” thì an đặt nơi đôi chân; “kính lễ Mādhava” nơi thắt lưng; “kính lễ Kṣetrajña” nơi bụng; và “kính lễ Viśvarūpa” nơi ngực của Hari.

Verse 5

सर्वज्ञायेति कण्ठं तु प्रजानां पतये शिरः । प्रद्युम्नायेति च भुजौ दिव्यास्त्राय सुदर्शनम् । अमृतोद्भवाय शङ्खं तु एष देवर्चने विधिः ॥ ४१.५ ॥

“Sarvajña” an đặt nơi cổ họng; “Chúa tể muôn loài” nơi đỉnh đầu; “Pradyumna” nơi hai cánh tay; đối với vũ khí thiêng là Sudarśana (luân xa); và “Đấng sinh từ cam lộ” nơi ốc tù và. Đây là pháp thức được quy định trong việc thờ phụng Thần.

Verse 6

एवमभ्यर्च्य मेधावी तस्मिन्कुम्भे तु विन्यसेत् । सौवर्णं रौप्यताम्रं वा पात्रं विभवशक्तितः ॥ ४१.६ ॥

Sau khi đã phụng thờ như vậy, người hành trì sáng suốt nên đặt vào bình nghi lễ ấy một khí cụ—bằng vàng, hoặc bạc, hoặc đồng—tùy theo tài lực và khả năng của mình.

Verse 7

सर्वबीजैस्तु सम्पूर्णं स्थापयित्वा विचक्षणः । तत्र शक्त्या तु सौवर्णं वाराहं कारयेद्बुधः ॥ ४१.७ ॥

Sau khi thiết lập đầy đủ với mọi loại hạt giống, người sáng suốt, tùy theo khả năng của mình, nên cho tạc một tượng Varāha bằng vàng.

Verse 8

दंष्ट्राग्रेणोद्धृतां पृथ्वीं सपर्वतवनद्रुमाम् । माधवं मधुहन्तारं वाराहं रूपमास्थितम् ॥ ४१.८ ॥

Ngài (Viṣṇu), đã nâng Trái Đất lên trên đầu ngà của mình—cùng với núi non, rừng và cây cối—rồi thọ nhận hình tướng Lợn Rừng: Mādhava, bậc diệt Madhu.

Verse 9

सर्वबीजभृते पात्रे रत्नगर्भं घटोपरि । स्थापयेत् परमं देवं जातरूपमयं हरिम् ॥ ४१.९ ॥

Trên khí cụ chứa đủ mọi loại hạt giống, và trên đỉnh của bình, nên an vị Đấng Tối Thượng—Hari—được tạo tác bằng vàng (jātarūpa).

Verse 10

सितवस्त्रयुगच्छन्नं ताम्रपात्रं तु वै मुने । स्थाप्यार्च्चयेद्गन्धपुष्पैर्नैवेद्यैर्विविधैः शुभैः ॥ ४१.१० ॥

Hỡi bậc hiền triết, sau khi đặt một bình đồng được phủ bằng đôi tấm vải trắng, người ta nên cử hành lễ bái với hương liệu thơm, hoa, và các phẩm vật cúng dường (naivedya) đa dạng, cát tường.

Verse 11

पुष्पमण्डलिकां कृत्वा जागरं तत्र कारयेत् । प्रादुर्भावान् हरेस्तत्र वाचयेद् भावयेद् बुधः ॥ ४१.११ ॥

Sau khi kết một mạn-đà-la bằng hoa, nên sắp đặt việc thức canh (jāgara) tại đó; và bậc trí giả nên cho tụng đọc các cuộc hiển hiện của Hari tại đó, rồi quán niệm, chiêm nghiệm chúng.

Verse 12

एवं सन्नियमस्यान्तं प्रभाते उदिते रवौ । शुचिः स्नात्वा हरिं पूज्य ब्राह्मणाय निवेदयेत् ॥ ४१.१२ ॥

Như vậy, khi kết thúc niyama vào buổi sớm lúc mặt trời đã mọc, người hành trì, thanh tịnh và sau khi tắm gội, nên thờ phụng Hari và dâng lễ vật lên một vị brāhmaṇa.

Verse 13

वेदवेदाङ्गविदुषे साधुवृत्ताय धीमते । विष्णुभक्ताय विप्रर्षे विशेषेण प्रदापयेत् ॥ ४१.१३ ॥

Nên bố thí—đặc biệt—cho vị hiền thánh brāhmaṇa, người thông hiểu Veda và các bộ môn phụ trợ (vedāṅga), có hạnh kiểm thanh cao, trí tuệ sáng suốt và chí thành sùng kính Viṣṇu.

Verse 14

देवं सकुम्भं तं दत्त्वा हरिं वाराहरूपिणम् । ब्राह्मणाय भवेद्यद्धि फलं तन्मे निशामय ॥ ४१.१४ ॥

Sau khi dâng vị Thần ấy—Hari trong hình tướng Varāha—cùng với một bình nước (kumbha) cho một brāhmaṇa, phước quả (phala) nào phát sinh từ đó, hãy nghe ta nói.

Verse 15

इह जन्मनि सौभाग्यं श्रीः कान्तिस्तुष्टिरेव च । दरिद्रो वित्तवान् सद्यः अपुत्रो लभते सुतम् । अलक्ष्मीर् नश्यते सद्यो लक्ष्मीः संविशते क्षणात् ॥ ४१.१५ ॥

Ngay trong đời này, phúc lành phát sinh—thịnh vượng, quang huy và sự mãn nguyện nữa. Người nghèo lập tức trở nên giàu có; người không con liền được con trai. Bất tường (Alakṣmī) tiêu tan tức khắc, và cát tường—Lakṣmī—đến trong chớp mắt.

Verse 16

इह जन्मनि सौभाग्यं परलोके निशामय । अस्मिन्नर्थे पुरावृत्तमितिहासं पुरातनम् ॥ ४१.१६ ॥

Ngay trong đời này có phúc lành, và ở đời sau cũng vậy; hãy lắng nghe. Liên quan đến việc ấy, ta sẽ thuật lại một chuyện sử xưa, một truyền thống cổ kính.

Verse 17

इह लोकेऽभवद् राजा वीरधन्वेति विश्रुतः । स कदाचिद् वनं प्रायान् मृगहेतोः परंतपः ॥ ४१.१७ ॥

Trong thế gian này từng có một vị vua nổi danh tên là Vīradhanvan. Có lần, bậc khuất phục kẻ thù ấy vào rừng để săn thú.

Verse 18

व्यापादयन् मृगगणान् तत्रार्षिवनमध्यगः । जघान मृगरूपान् सोऽज्ञानतो ब्राह्मणान् नृपः ॥ ४१.१८ ॥

Trong khi giết các bầy nai, khi đã đi vào giữa khu rừng của các ẩn sĩ, nhà vua—vì không hay biết—đã đánh chết các bà-la-môn đang mang hình nai.

Verse 19

भ्रातरस्तत्र पञ्चाशन्मृगरूपेण संस्थिताः । संवर्तस्य सुता ब्रह्मन् वेदाध्ययनतत्पराः ॥ ४१.१९ ॥

Tại đó có năm mươi anh em, an trú trong hình nai. Hỡi bà-la-môn, họ là con của Saṃvarta, chuyên tâm học tập các bộ Veda.

Verse 20

सत्यतपा उवाच । कारणं किं समाश्रित्य ते चक्रुर्मृगरूपताम् । एतन्मे कौतुकं ब्रह्मन् प्रणतस्य प्रसीद मे ॥ ४१.२० ॥

Satyatapā nói: “Nương vào nguyên nhân gì mà họ đã mang hình nai? Điều ấy khiến tôi hiếu kỳ, hỡi bà-la-môn; xin thương xót tôi, kẻ đang cúi mình đảnh lễ ngài.”

Verse 21

दुर्वासा उवाच । ते कदाचिद्वनं याता दृष्ट्वा हरिणपोतकान् । जातमात्रान् स्वमात्रा तु विहीनान् दृश्य सत्तम । एकैकं जगृहुस्ते हि ते मृताः स्कन्धसंस्थिताः ॥ ४१.२१ ॥

Durvāsā nói: Có lần họ đi vào rừng. Thấy những nai con vừa mới sinh, bị lìa mẹ, hỡi bậc tối thượng, họ bồng lấy từng con một; và những nai con ấy đã chết, nằm trên vai họ.

Verse 22

ततस्ते दुःखिताः सर्वे ययुः पितरमन्तिकम् । ऊचुश्च वचनं छेदं मृगहिंसामृते मुने ॥ ४१.२२ ॥

Rồi tất cả đều đau buồn, đến gần cha mình và thưa với vị hiền triết những lời dứt khoát, tuyên bố sẽ kiêng việc chặt phá và kiêng bạo hại đối với muôn loài.

Verse 23

ऋषिपुत्रका ऊचुः । जातमात्रा मृगाः पञ्च अस्माभिर्निहता मुने । अकामतस्ततोऽस्माकं प्रायश्चित्तं विधीयताम् ॥ ४१.२३ ॥

Các con của các ṛṣi thưa: “Bạch hiền giả, năm con nai vừa mới sinh đã bị chúng con làm chết. Vì không cố ý, xin hãy chỉ định cho chúng con pháp sám hối (prāyaścitta).”

Verse 24

संवर्त्त उवाच । मत्पिता हिंसकस्त्वासीदहं तस्माद्विशेषतः । भवन्तः पापकर्माणः संजाताः मम पुत्रकाः ॥ ४१.२४ ॥

Saṃvartta nói: “Cha ta vốn là kẻ ưa bạo lực; và ta, do nhân ấy, lại càng như vậy. Vì thế các con—con trai của ta—đã sinh ra như những kẻ tạo nghiệp tội lỗi.”

Verse 25

इदानीं मृगचर्माणि परिधाय यतव्रताः । चरघ्वं पञ्चवर्षाणि ततः शुद्धा भविष्यथ ॥ ४१.२५ ॥

“Nay hãy khoác da nai, giữ các giới nguyện với kỷ luật. Hãy sống như vậy trong năm năm; rồi các con sẽ được thanh tịnh.”

Verse 26

एवमुक्तास्तु ते पुत्रा मृगचर्मोपवीतिनः । वनं विविशुरव्यग्रा जपन्तो ब्रह्म शाश्वतम् ॥ ४१.२६ ॥

Được dạy bảo như vậy, các người con ấy—khoác da nai làm y phục thiêng—đi vào rừng, tâm không xao động, luôn tụng niệm Phạm (Brahman) vĩnh cửu.

Verse 27

तथा वर्षे व्यतिक्रान्ते वीरधन्वा महीपतिः । तत्राजगाम यस्मिंस्ते चरन्ति मृगरूपिणः ॥ ४१.२७ ॥

Rồi khi một năm đã trôi qua, vua Vīradhanvā đến nơi ấy, nơi những kẻ kia—mang hình dáng nai—đang lang thang.

Verse 28

ते चाप्येकतरॊर्मूले मृगचर्मोपवीतिनः । जपन्तः संस्थितास्ते हि राज्ञा दृष्ट्वा मृगा इति । मत्वा विद्धास्तु युगपन्मृतास्ते ब्रह्मवादिनः ॥ ४१.२८ ॥

Họ cũng vậy, khoác da nai làm y phục thiêng, đứng dưới gốc một cây, chuyên chú tụng niệm. Nhưng nhà vua thấy họ liền tưởng: “Đó là nai”; bèn bắn một lượt, khiến những bậc thuyết giảng về Phạm (Brahman) ấy cùng chết một lúc.

Verse 29

तान् दृष्ट्वा तु मृतान् राजा ब्राह्मणान् संहितव्रतान् । भयेन वेपमानस्तु देवराताश्रमं ययौ । तत्रापृच्छद् ब्रह्मवध्याः ममायाता महामुने ॥ ४१.२९ ॥

Nhưng khi thấy những vị bà-la-môn ấy đã chết, vốn giữ giới nguyện nghiêm mật, nhà vua run rẩy vì sợ hãi, liền đến am thất của Devarāta. Tại đó, ông hỏi: “Bạch đại hiền, tội sát hại bà-la-môn có giáng lên con chăng?”

Verse 30

अमूल्य तद्वधं वृत्तं कथयित्वा नराधिपः । भृशं शोकपरीतात्मा रुरोद भृशदुःखितः ॥ ४१.३० ॥

Ôi Amūlya, kể lại câu chuyện về cuộc sát hại ấy, nhà vua—tâm bị sầu khổ bao phủ—đã khóc than, đau đớn vô cùng.

Verse 31

स ऋषिर्देवरातस्तु रुदन्तं नृपसत्तमम् । उवाच मा भैर्नृपतेऽपनेष्यामि पातकम् ॥ ४१.३१ ॥

Bấy giờ hiền thánh Devarāta nói với bậc vua tối thượng đang khóc: “Chớ sợ, hỡi Đại vương; ta sẽ trừ bỏ tội lỗi của ngài.”

Verse 32

पाताले सुतलाख्ये च यथा धात्री निमज्जती । उद्धृता देवदेवेन विष्णुना क्रोडमूर्त्तिना ॥ ४१.३२ ॥

Khi Đất Mẹ (Dhātrī) đang chìm xuống Pātāla, trong cõi gọi là Sutala, nàng đã được Viṣṇu—Đấng Thần của chư thiên—hóa thân thành heo rừng mà nâng lên cứu vớt.

Verse 33

तद्वद् भवन्तं राजेन्द्र ब्रह्मवध्यापरिप्लुतम् । उद्धरिष्यति देवोऽसौ स्वयमेव जनार्दनः ॥ ४१.३३ ॥

Cũng vậy, hỡi bậc chúa tể các vua, ngài đang bị tràn ngập bởi tội nghiệp sát hại Bà-la-môn; chính vị thần ấy, Janārdana, sẽ tự mình cứu độ ngài.

Verse 34

एवमुक्तस्ततो राजा हर्षितो वाक्यमब्रवीत् । कतरेण प्रकारेण स मे देवः प्रसीदति । प्रसन्ने चाशुभं सर्वं येन नश्यति सत्तम ॥ ४१.३४ ॥

Được nói như vậy, nhà vua hoan hỷ thưa: “Bằng cách nào vị thần ấy ban ân cho trẫm, hỡi bậc tối thượng? Và khi Ngài hoan hỷ, nhờ điều gì mà mọi điềm dữ đều tiêu tan?”

Verse 35

दुर्वासा उवाच । एवमुक्तो मुनिस्तेन देवरात इमं व्रतम् । आचख्यौ सोऽपि तं कृत्वा भुक्त्वा भोगान्सुपुष्कलान् ॥ ४१.३५ ॥

Durvāsā nói: Được ông thưa hỏi như vậy, hiền thánh Devarāta đã giảng rõ về pháp nguyện (vrata) này. Người nào thực hành nó cũng được thọ hưởng phúc lạc dồi dào.

Verse 36

मृत्युकाले मुनिश्रेष्ठ सौवर्णेन विराजता । विमानेनागमत् स्वर्गमिन्द्रलोकं स पार्थिवः ॥ ४१.३६ ॥

Hỡi bậc hiền triết tối thượng, vào lúc lâm chung, vị vua ấy rực sáng trên cỗ thiên xa bằng vàng, lìa đời đi lên cõi trời—đến thế giới của Indra.

Verse 37

तस्येन्द्रस्त्वर्घ्यमादाय प्रत्युत्थानेन निर्ययौ । आयान्तमिन्द्रं दृष्ट्वा तु तमूचुर्विष्णुकिङ्कराः । न द्रष्टव्यो देवराजस्त्वद्धीनस्तपसा इति ॥ ४१.३७ ॥

Bấy giờ Indra cầm lễ vật arghya, bước ra nghênh đón với cử chỉ cung kính. Nhưng khi các tùy tùng của Viṣṇu thấy Indra đang đến, họ nói với ông: “Thiên vương không được yết kiến; do sức khổ hạnh, ngài ấy ở dưới quyền của ngươi.”

Verse 38

एवं सर्वे लोकपालाः निर्ययुस्तस्य तेजसा । प्रत्याख्याताश्च तैर्विष्णुकिंकरैर्हीनकर्मणः । एवं स सत्यलोकान्तं गतो राजा महामुने ॥ ४१.३८ ॥

Vì thế, tất cả các vị Hộ Thế đều lui ra, bị uy quang của ngài áp đảo. Và các tùy tùng của Viṣṇu đã khước từ kẻ làm những nghiệp hèn kém. Như vậy, hỡi đại hiền triết, nhà vua đã đi đến tận cõi Satyaloka.

Verse 39

अपुनर्मारके लोके दाहप्रलयवर्ज्जिते । अद्यापि तिष्ठते देवैः स्तूयमानो महानृपः । प्रसन्ने यज्ञपुरुषे किं चित्रं येन तद्भवेत् ॥ ४१.३९ ॥

Trong cõi không còn trở lại với tử vong, không bị ngọn lửa của đại kiếp hủy diệt, vị đại vương ấy đến nay vẫn an trụ, được chư thiên tán dương. Khi Yajña-Puruṣa đã hoan hỷ, có gì là lạ mà điều ấy lại thành tựu?

Verse 40

इह जन्मनि सौभाग्यमायुरारोग्यसंपदः । एकैका विधिनोपास्ता ददात्यमृतमुत्तमम् ॥ ४१.४० ॥

Ngay trong đời này, sự hành trì ấy ban cho phúc lành, thọ mạng, sức khỏe và thịnh vượng. Mỗi pháp, khi được thực hiện đúng theo nghi thức đã định, sẽ ban “cam lộ” tối thượng, tức lợi ích cao nhất.

Verse 41

किं पुनर्वर्षसंपूर्णे स ददाति स्वकं पदम् । नारायणश्चतुर्मूर्तिः परार्ध्यं च न संशयः ॥ ४१.४१ ॥

Hơn nữa, khi trọn đủ một năm, Ngài ban cho chính cõi trú xứ của mình. Nārāyaṇa, hiển lộ trong bốn hình thái, ban điều tối thượng và vô cùng quý báu; điều ấy không nghi ngờ.

Verse 42

यथैवोद्धृतवान् वेदान् मत्स्यरूपेण केशवः । क्षीराम्बुधौ मथ्यमाने मन्दरं धृतवान् प्रभुः । तद्वच्च कूर्मरूपाख्या द्वितीया पश्य वैष्णवी ॥ ४१.४२ ॥

Cũng như Keśava trong hình tướng Cá (Matsya) đã cứu vớt các Veda, và như Đấng Chúa Tể đã nâng đỡ núi Mandara khi Biển Sữa được khuấy đảo—cũng vậy, hỡi Vaiṣṇavī, hãy chiêm ngưỡng sự hiển lộ thứ hai, được gọi là hình tướng Rùa (Kūrma).

Verse 43

यथा रसातलात् क्ष्मां च धृतवान् पुरुषोत्तमः । वराहरूपी तद्वच्च तृतीया पश्य वैष्णवी ॥ ४१.४३ ॥

Cũng như Puruṣottama, mang hình tướng Heo Rừng (Varāha), đã nâng Trái Đất lên khỏi Rasātala—cũng vậy, hỡi Vaiṣṇavī, hãy chiêm ngưỡng sự hiển lộ thứ ba này.