Adhyaya 167: The Glory of the Viśrānti Tīrtha and the Account of a Rākṣasa’s Liberation

Verse 1

श्रीवराह उवाच ॥ शृणु देवि यथा संज्ञा विश्रान्तेः कीर्तिता पुरा ॥ राक्षसेन पुरा प्रोक्ता ब्राह्मणाय महात्मने ॥

Śrī Varāha phán: Hỡi Nữ Thần, hãy lắng nghe cách danh xưng “Viśrānti” đã được truyền xướng thuở xưa; thuở trước, một rākṣasa đã nói điều ấy với một brāhmaṇa đại tâm.

Verse 2

पृथिव्युवाच ॥ किमर्थं राक्षसेनोक्ता संज्ञा विश्रान्तिसंज्ञिता ॥ किमर्थं पृष्टवान्विप्रः सर्वं कथय मे प्रभो ॥

Đất Mẹ Pṛthivī thưa: “Vì sao danh xưng do rākṣasa nói ra lại được gọi là ‘Viśrānti’ (Sự an nghỉ)? Và vì sao vị brāhmaṇa lại hỏi về điều ấy? Bạch Chúa Tể, xin kể cho con tất cả.”

Verse 3

श्रीवराह उवाच ॥ उज्जयिन्यामभूद्विप्रः सदाचारविवर्जितः ॥ न स पूजयते देवान्न स साधून् नमस्यति ॥

Đức Śrī Varāha phán: “Tại Ujjayinī có một brāhmaṇa sống, nhưng thiếu hẳn chánh hạnh. Ông ta không tôn kính chư thiên, cũng không cúi lạy bậc hiền thiện.”

Verse 4

पुण्यतीर्थं समासाद्य न च स्नानं करोति सः ॥ वेदवेदाङ्गरहितः परदाररतः सदा ॥

“Dẫu đã đến thánh địa hành hương đầy công đức, ông ta vẫn không tắm gội theo nghi lễ. Ông ta không có Veda và các Vedāṅga, lại luôn đắm nhiễm vợ người.”

Verse 5

सन्ध्ये द्वे शयने चैव नित्यं मूढः स तिष्ठति ॥ न स देवानुष्यान्श्च पितॄन् पूजयते सदा ॥

“Vào hai thời sandhyā và cả lúc lên giường ngủ, ông ta luôn ở trong mê muội và lơ là. Ông ta không thường xuyên tôn thờ chư thiên, con người, hay các pitṛ (tổ tiên).”

Verse 6

पापाचाररतो नित्यं पापसङ्गः सुदुर्मतिः ॥ गार्हस्थ्यधर्ममाश्रित्य मोहितो वर्त्तते सदा ॥

“Ông ta luôn ham thích ác hạnh, kết giao với kẻ tội lỗi và có sự phán đoán hết sức kém cỏi. Nương tựa ‘dharma của đời sống gia chủ’ như một cái cớ, trong mê lầm ông ta cứ tiếp tục sống như vậy.”

Verse 7

गार्हस्थ्यं सर्वधर्माणां श्रेष्ठमुक्तं स्वयम्भुवा ॥ यावन्ति जन्तवः सर्वे यथा गोः सर्वतः स्थिताः ॥

Đấng Svayambhū (Tự-sinh) đã tuyên bố rằng nếp sống gia chủ (gārhasthya) là tối thượng trong mọi pháp; như mọi loài hữu tình đều nương tựa con bò từ mọi phía như nguồn nâng đỡ.

Verse 8

यथा मातरमाश्रित्य सर्वे जीवन्ति जन्तवः ॥ एवं गार्हस्थ्यमाश्रित्य सर्वे जीवन्ति जन्तवः ॥

Như mọi loài hữu tình sống nhờ nương tựa nơi người mẹ, cũng vậy, mọi loài hữu tình sống nhờ nương tựa nơi dharma của gia chủ (gārhasthya).

Verse 9

ततः स चौर्यं कुर्वाणः पापैः सह नराधमः ॥ स च रात्रौ द्रवन् लोकान् लब्धोऽसौ राजरक्षिभिः ॥

Rồi kẻ hạ liệt ấy, cùng bọn tội lỗi mà làm việc trộm cắp; ban đêm hắn chạy trốn lẫn trong dân chúng, nhưng đã bị quân hộ vệ của nhà vua bắt giữ.

Verse 10

अन्धकूपे स पतितो घोररूपोऽवसत्तदा ॥ कदाचिदथ कार्येषु महान्सार्थ उपागतः ॥

Hắn rơi vào một hố sâu tối tăm, rồi ở lại đó trong tình trạng ghê rợn. Về sau, vào một dịp nào đó vì công việc, một đoàn lữ hành lớn đã đến nơi.

Verse 11

तेषां मध्ये द्विजः कश्चिद्रक्षां कृत्वा वसुन्धरे ॥ रक्षोघ्नेन च मन्त्रेण सर्वं सार्थं च रक्षति ॥

Hỡi Vasundharā, giữa họ có một vị dvija (Bà-la-môn) đã cử hành nghi thức hộ vệ trên mặt đất; và bằng thần chú diệt rākṣasa, vị ấy bảo hộ toàn thể đoàn lữ hành.

Verse 12

तत्रागत्य च रक्षस्तु ब्राह्मणं वाक्यमब्रवीत् ॥ राक्षस उवाच ॥ अहं दास्यामि ते विप्र यत्ते मनसि वर्तते ॥

Đến nơi ấy, rākṣasa nói với vị brāhmaṇa: “Hỡi vipra, điều gì ở trong tâm ông, ta sẽ ban cho đúng như ý nguyện.”

Verse 13

बहुकालेन संप्राप्तं भोजनं च यथेप्सितम् ॥ उत्तिष्ठ विप्र गच्छ त्वमन्यत्र शयनं कुरु ॥

“Sau thời gian dài, món ăn ông mong muốn đã có được. Hãy đứng dậy, hỡi vipra; đi nơi khác và lập chỗ nghỉ ở chỗ khác.”

Verse 14

येनाहं भक्षये सार्थं यावत्तृप्तिर्भवेन्मम ॥ राक्षसस्य वचः श्रुत्वा विप्रो वचनमब्रवीत् ॥

“—để ta nuốt chửng đoàn lữ hành này cho đến khi cơn đói của ta được thỏa.” Nghe lời rākṣasa, vị vipra liền đáp lại.

Verse 15

एकः सार्थं प्रयातोऽहं नोत्सृजामि कथंचन ॥ तस्माद्राक्षस गच्छ त्वं सार्थं मम परिग्रहम् ॥

Vị brāhmaṇa nói: “Ta đã lên đường như một với đoàn lữ hành này; ta tuyệt chẳng bỏ rơi họ. Vì vậy, hỡi rākṣasa, hãy đến—hãy nhận lấy ta làm phần của ngươi; đoàn lữ hành này ở dưới sự che chở của ta.”

Verse 16

निरीक्षितुं न शक्तोऽसि मम मन्त्रबलेन हि ॥ राक्षस उवाच ॥ मम भक्ष्ये हते विप्र दोषस्तव भविष्यति ॥

“Nhờ sức mạnh thần chú của ta, ngươi thậm chí không thể nhìn thẳng vào ta.” Rākṣasa nói: “Hỡi vipra, nếu con mồi của ta bị giết, lỗi ấy sẽ đổ lên ông.”

Verse 17

दयां कुरु त्वं विप्रर्षे भोजनं मम दीयताम् ॥ ततोऽपृच्छदसौ विप्रो राक्षसं दारुणं प्रति ॥

“Hỡi bậc hiền triết trong hàng Bà-la-môn, xin khởi lòng từ bi; hãy ban cho ta thức ăn.” Rồi vị Bà-la-môn ấy hỏi con La-sát hung dữ.

Verse 18

केन त्वं कर्मदोषेण राक्षसत्वमुपागतः ॥ ततश्च कथयामास कथावृत्तं पुरातनम् ॥

“Do lỗi lầm nghiệp hành nào mà ngươi rơi vào thân phận La-sát?” Rồi hắn thuật lại một chuyện xưa về những điều đã xảy ra.

Verse 19

तस्य दुःखेन संयुक्तो विप्रोऽसौ वाक्यमब्रवीत् ॥ विप्र उवाच ॥ मित्रत्वे वर्तसे रक्षस्तव दास्यामि किं वद ॥

Cảm thương nỗi khổ của hắn, vị Bà-la-môn nói: “Hỡi La-sát, ngươi ở trong mối tình bằng hữu; ta sẽ giúp ngươi. Hãy nói—ngươi muốn điều gì?”

Verse 20

आत्मना चोपकारेण प्रियं किं करवाणि ते ॥ राक्षस उवाच ॥ ददासि यदि तद्विप्र यन्मे मनसि वर्तते ॥

“Bằng nỗ lực của chính ta và bằng việc trợ giúp, ta nên làm lợi ích gì khiến ngươi hoan hỷ?” La-sát đáp: “Hỡi Bà-la-môn, nếu ngài ban cho, xin ban điều đang ở trong tâm ta.”

Verse 21

मथुरायां च यत्स्नातं कृतं विश्रान्तिसंज्ञके ॥ तच्च स्नानफलं देहि येन मुक्तिं व्रजाम्यहम् ॥

“Và việc tắm gội thiêng liêng mà ngài đã thực hiện tại Mathurā, ở nơi gọi là ‘Viśrānti’—xin ban cho ta quả phúc của lần tắm ấy, để ta được đạt giải thoát (mokṣa).”

Verse 22

तेन दुःखेन संयुक्तो विप्रो वाक्यमथाब्रवीत् ॥ विप्र उवाच ॥ कथं जानासि रक्षस्त्वं तीर्थं विश्रान्तिसंज्ञकम् ॥

Bị nỗi khổ ấy chi phối, vị Bà-la-môn liền nói: “Này rākṣasa, sao ngươi biết thánh địa tắm gội (tīrtha) mang danh ‘Viśrānti’?”

Verse 23

कथं च संज्ञा तस्याभूत्कथय त्वं हि राक्षस ॥ राक्षस उवाच ॥ पुरी उज्जयिनी नाम्ना तस्यां वासो हि मे सदा ॥

“Và vì sao nơi ấy mang tên như vậy? Hãy nói đi, hỡi rākṣasa.” Rākṣasa đáp: “Có một thành đô tên Ujjayinī; chính tại đó ta luôn cư trú.”

Verse 24

कस्मिंश्चिदथ कालेन गतोऽहं विष्णुमन्दिरम् ॥ तस्याग्रे तिष्ठते विप्रो वाचको वेदपारगः ॥

Có một thời, ta đến một đền thờ Viṣṇu. Trước đền có một vị Bà-la-môn đứng đó—người thuyết giảng, tinh thông Veda.

Verse 25

विश्रान्तितीर्थमाहात्म्यं श्रावयन्स दिने दिने ॥ तस्य श्रवणमात्रेण मम भक्तिर्हृदिस्थिता ॥

Ngày qua ngày, ông tụng giảng sự vĩ đại của Viśrānti-tīrtha. Chỉ nhờ nghe thôi, lòng bhakti đã khởi lên và an trú trong tim ta.

Verse 26

सा संज्ञा च श्रुता तत्र विश्रान्तेश्च मयाऽनघ ॥ वासुदेवो महाबाहुर्जगत्स्वामी जनार्दनः ॥

Hỡi người vô tội, tại đó ta cũng nghe danh xưng ‘Viśrānti’. Bởi Vāsudeva—Janārdana tay mạnh, Chúa tể của thế gian—có liên hệ với nơi ấy.

Verse 27

विश्रामं कुरुते तत्र तेन विश्रान्तिसंज्ञिता ॥ राक्षसस्य वचः श्रुत्वा विप्रो वचनमब्रवीत् ॥

Ngài nghỉ ngơi tại đó; vì thế nơi ấy được gọi là ‘Viśrānti’. Nghe lời của rākṣasa, vị bà-la-môn liền cất lời đáp lại.

Verse 28

पलायमानः स परमन्धकूपेऽपतत्तदा ॥ मृतोऽसौ पतितस्तत्र राक्षसत्वमुपागतः ॥

Đang khi chạy trốn, hắn rơi xuống một cái giếng tối tăm sâu thẳm. Rơi tại đó rồi chết, hắn đạt đến thân phận rākṣasa.

Verse 29

अनाचारादि हेतोश्च राक्षसत्वमुपागतः ॥ आत्मानं कथयामास विप्राग्रे स यथायथम् ॥

Và do những nguyên nhân như hạnh kiểm phi pháp (anācāra) v.v., hắn đạt đến trạng thái rākṣasa. Trước mặt vị bà-la-môn, hắn thuật lại câu chuyện của chính mình theo đúng trình tự đã xảy ra.

Verse 30

एकस्नानस्य हि फलं तव दत्तं च राक्षस ॥ विप्रे चेति उक्तमात्रे च मोक्षावासमवाप सः ॥

“Quả phúc của một lần tắm lễ đã được ban cho ngươi, hỡi rākṣasa.” Ngay khi vị bà-la-môn vừa thốt lời ấy, hắn liền đạt được nơi an trụ của giải thoát (mokṣa).