Adhyaya 150: The Sacred Greatness of Sānandūra

Verse 1

अथ सानन्दूरमाहात्म्यम् ॥ सूत उवाच ॥ द्वारकायास्तु माहात्म्यं श्रुत्वा ह्येतत्सुभाषितम् ॥ हृष्टावोचत्तदा देवं धर्मकामा वसुन्धरा ॥

Nay nói về Māhātmya của Sānandūra. Sūta thưa: Nghe lời tán dương khéo nói về sự vĩ đại của Dvārakā này, Vasundharā—người khát cầu dharma—liền hoan hỷ thưa với Thần Chủ.

Verse 2

धरण्युवाच ॥ अहो देव प्रसादश्च यत्त्वया परिकीर्तितम् ॥ श्रुत्वैतत्परमं पुण्यं प्राप्तास्मि परमां श्रियम् ॥

Dharaṇī thưa: “Ôi Lạy Thần Chủ, điều Ngài tuyên dương quả thật là ân huệ. Nghe câu chuyện tối thượng đầy công đức này, con đã đạt được phúc thịnh vượng cao nhất.”

Verse 3

एतस्मादपि चेद्गुह्यं लोकनाथ जनार्दन ॥ यद्यस्ति प्रोच्यतां मह्यं कृपा चेत्परमा मयि ॥

Nếu còn điều gì bí mật hơn cả điều này, ôi Đấng Chúa Tể thế gian, Janārdana—nếu quả có—xin hãy nói cho con biết, nếu lòng từ bi tối thượng của Ngài đặt nơi con.

Verse 4

ततो महीवचः श्रुत्वा विष्णुः कमललोचनः ॥ वराहरूपी भगवान्प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥

Bấy giờ, nghe lời của Mahī, Viṣṇu mắt như hoa sen—Đấng Thế Tôn trong hình tướng Varāha—đáp lời Vasundharā.

Verse 5

श्रीवराह उवाच ॥ सानन्दूरेति विख्यातं भूमे गुह्यं परं मम ॥ उत्तरे तु समुद्रस्य मलयस्य तु दक्षिणे ॥

Śrī Varāha phán: “Hỡi Đất Mẹ, có một nơi chốn tối mật và tối thượng của Ta, nổi danh là Sānandūra—ở phía bắc đại dương và phía nam dãy núi Malaya.”

Verse 6

तत्र तिष्ठामि वसुधे उदीचीं दिशमाश्रितः ॥ प्रतिमा वै मदीयास्ति नात्युच्छा नातिनीचका ॥

“Tại đó, hỡi Vasudhā, Ta ngự, hướng về phương bắc. Quả thật, nơi ấy có một tượng thánh của Ta—không quá cao, cũng không quá thấp.”

Verse 7

आयसीं तां वदन्त्येके अन्ये ताम्रमयीं तया ॥ कांस्यां रीतिमयीमन्ये केचित्सीसकनिर्मिताम् ॥

“Có người nói (tượng ấy) làm bằng sắt; người khác nói bằng đồng đỏ. Lại có người mô tả là bằng đồng thiếc, hoặc đúc từ kim loại chuông; một số nói là làm bằng chì.”

Verse 8

शिलामयीमित्यपरे महदाश्चर्यरूपिणीम् ॥ तत्र स्थानानि वै भूमे कथ्यमानानि वै शृणु ॥

“Những người khác lại nói rằng tượng ấy làm bằng đá—mang hình tướng kỳ diệu phi thường. Nay, hỡi Đất Mẹ, hãy lắng nghe các nơi chốn ở đó đang được thuật bày.”

Verse 9

मनुजा यत्र मुच्यन्ते गताः संसारसागरम् ॥ तत्राश्चर्यं प्रवक्ष्यामि सानन्दूरे यशस्विनि ॥

“Nơi mà con người, khi đã đến biển cả của luân hồi (saṃsāra), liền được giải thoát khỏi đó—tại ấy, ở Sānandūra, hỡi bậc hiển vinh, Ta sẽ thuật một điều kỳ diệu.”

Verse 10

तत्रापि शृणु चाश्चर्यं यश्चापि परिवर्तते ॥ एका तत्र लता वृक्षे उच्छैः स्थूलो महाद्रुमः ॥

Ngay tại đó nữa, hãy lắng nghe một điều kỳ diệu—một điều cũng biến đổi. Ở đó có một dây leo duy nhất bám trên một cây; và có một đại thụ cao vút, to lớn và vững chắc.

Verse 11

समुद्रमध्ये तिष्ठन्तं कोऽपि तत्र न पश्यति ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि महाश्चर्यं वसुन्धरे ॥

Đứng giữa đại dương, ở đó không ai nhìn thấy được. Và hỡi Vasundharā (Đất Mẹ), ta sẽ nói với ngươi thêm một kỳ diệu lớn lao nữa.

Verse 12

मम भक्ताः हि पश्यन्ति विद्यमाना स्वकर्मणा ॥ बहुमत्स्यसहस्राणि कोट्यो ह्यर्बुदमेव च ॥

Nhưng các tín đồ của Ta thì thấy được, nhờ năng lực từ chính nghiệp của mình. Ở đó có vô số cá—hàng nghìn, thật vậy đến cả koṭi (crore), và cả arbuda (mười triệu) nữa.

Verse 13

क्षिप्तः पिण्डश्च तन्मध्ये येन केन विकर्मिणा ॥ एकस्तत्र स्थूलमत्स्यो भूमे चक्रेण चाङ्कितः ॥

Và một khối (lễ vật) bị kẻ làm điều phi pháp nào đó ném vào giữa ấy. Tại đó, hỡi Bhūmi (Đất Mẹ), có một con cá khổng lồ được khắc dấu Cakra (đĩa thiêng).

Verse 14

तावत्कश्चिन्न गृह्णाति यावत्तेन न भक्षितः ॥ तत्र रामसरो नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

Không ai lấy nó chừng nào nó chưa bị (con cá ấy) ăn. Tại đó có một thánh địa bí mật tối thượng của Ta, mang tên Rāmasara.

Verse 15

अगाधं चाप्यपारं च रक्तपद्मविभूषितम् ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत एकरात्रोषितो नरः ॥

Nơi ấy được nói là sâu thẳm khôn dò và vô biên, trang nghiêm bởi những đóa sen đỏ. Người nào lưu lại đó một đêm, rồi nên tắm gội thanh tịnh tại nơi ấy.

Verse 16

बुधस्य भवनं गत्वा मोदते नात्र संशयः ॥ अथ प्राणान्प्रमुच्येत तस्मिन्सरसि सुन्दरी ॥

Đến nơi cư ngụ của Budha thì người ấy hoan hỷ—không chút nghi ngờ. Và nếu người ấy xả bỏ hơi thở sinh mệnh trong hồ ấy, hỡi giai nhân,

Verse 17

बुधस्य भवनं त्यक्त्वा मम लोकं प्रपद्यते ॥ तस्मिन्रामसरस्युच्चैराश्चर्यं शृणु सुन्दरी ॥

Rời bỏ nơi cư ngụ của Budha, người ấy đạt đến thế giới của Ta. Về điều kỳ diệu cao vời nơi hồ mang tên Rāma-saras, hãy lắng nghe, hỡi giai nhân.

Verse 18

मनुजास्तन्न पश्यन्ति मम कर्मरता न ये ॥ तत्सरः क्रोशविस्तारं बहुगुल्मलतावृतम् ॥

Con người không thấy được điều ấy—những ai không chuyên tâm vào pháp hành do Ta quy định. Hồ ấy trải rộng một krośa và phủ kín bởi nhiều bụi cây cùng dây leo.

Verse 19

एकं तु दृश्यते श्वेतमब्जं रुक्ममयं तथा ॥ तत्र ब्रह्मसरस्युच्चैरुत्तरं पार्श्वमाश्रिता ॥

Tại đó thấy một đóa sen trắng, và cũng có một đóa sen bằng vàng. Tại Brahma-saras cao vời ấy, nó an trụ ở phía bắc.

Verse 20

धारा चैका प्रपतति स्थूला मुसलसन्निभा ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत षष्ठकालोषितो नरः ॥

Tại đó chỉ có một dòng nước đổ xuống, dày như chày giã. Người đã lưu trú đủ sáu thời nên thực hành tắm gội thanh tịnh tại nơi ấy.

Verse 21

ब्रह्मलोकं समासाद्य मोदते नात्र संशयः ॥ अथात्र मुंचते प्राणैर्भूमे ब्रह्मसरस्यपि ॥

Đạt đến Phạm thiên giới (Brahma-loka), người ấy hoan hỷ—không chút nghi ngờ. Và nếu ngay trên cõi đất này, tại Brahma-saras, người ấy cũng xả bỏ hơi thở mạng sống,

Verse 22

ब्रह्मणा समनुज्ञातो मम लोकं च गच्छति ॥ तत्राश्चर्यं महाभागे रम्ये ब्रह्मसरे शृणु ॥

Được Phạm thiên (Brahmā) chuẩn thuận, người ấy cũng đi đến thế giới của Ta. Nay, hỡi bậc đại phúc, hãy lắng nghe điều kỳ diệu tại Brahma-saras khả ái ấy.

Verse 23

मद्भक्ता यच्च पश्यन्ति घोरसंसारमोक्षणम् ॥ चतुर्विंशतिद्वादश्यां सा धारा पृथुलेक्षणे ॥

Và điều mà các tín đồ của Ta chiêm kiến như sự giải thoát khỏi luân hồi (saṃsāra) đáng sợ—hỡi người mắt rộng—vào Dvādaśī lần thứ hai mươi bốn, chính là dòng ấy (hiện ra).

Verse 24

भूमे पतति मध्याह्ने यावत्सूर्यस्तु तिष्ठति ॥ परिवृत्ते तु मध्याह्ने सा धारा न पतेद्भुवि ॥

Dòng ấy rơi xuống mặt đất vào chính ngọ, chừng nào mặt trời còn đứng (ở vị trí ấy). Nhưng khi chính ngọ đã qua, dòng ấy không còn rơi xuống đất nữa.

Verse 25

एवं तत्र महाश्चर्यं पुण्यब्रह्मसरोवरे ॥ अस्ति सङ्गमनं नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

Như vậy, tại hồ thiêng của Phạm Thiên (Brahmā) ấy có một điều kỳ diệu lớn. Ở đó có một thánh địa bí mật mang tên “Saṅgamana”, được nói là nơi linh thiêng tối thượng và đặc biệt của Ta.

Verse 26

समुद्रश्चैव रामश्च समेष्येते वराङ्गने ॥ तत्र कुण्डं महाभागे प्रसन्नविमलोदकम् ॥

Hỡi người nữ có thân thể mỹ lệ, người ta nói rằng tại đó Đại dương và Rāma gặp nhau. Hỡi bậc đại phúc, ở đó có một hồ thiêng (kuṇḍa) với nước trong, lặng và thanh tịnh.

Verse 27

बहुगुल्मलताकीर्णं शोभितं च विहङ्गमैः ॥ समुद्रस्य तु पार्श्वेन ह्यदूरात्तत्र योजनात् ॥

Nơi ấy đầy những bụi cây và dây leo, lại được tô điểm bởi chim muông. Nó nằm bên cạnh Đại dương, không xa—cách khoảng một yojana.

Verse 28

समुद्रभवनं गत्वा मम लोकं प्रपद्यते ॥ तत्राश्चर्यं प्रवक्ष्यामि कुण्डं रामस्य सङ्गमे ॥

Đi đến nơi cư ngụ của Đại dương, người ấy đạt đến thế giới của Ta. Tại đó Ta sẽ nói về một điều kỳ diệu: hồ thiêng ở chỗ hội tụ (saṅgama) gắn với Rāma.

Verse 29

यद्दृष्ट्वा मनुजास्तत्र भ्रमन्ति विगतज्वराः ॥ यानि कानि च पर्णानि पतन्ति जलसंसदि ॥

Nhìn thấy nơi ấy, người ta đi lại mà không còn sốt nóng hay khổ não. Và bất cứ chiếc lá nào rơi vào hội tụ của nước, tức trên mặt nước…

Verse 30

एकमप्यत्र पश्यन्ति न केपि वसुधे नराः ॥ अच्छिद्राणि च पत्राणि तस्मिन् रामस्य सङ्गमे ॥

Hỡi Đất Mẹ, tại đây không ai thấy dù chỉ một chiếc lá có tì vết; nơi hội tụ của Rāma ấy, các lá đều không thủng lỗ.

Verse 31

प्रपन्नेनापि मार्गं तच्छिद्रं तत्र न पश्यति ॥ अस्ति शक्रसरो नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

Dẫu người đã cẩn trọng đến gần cũng không thấy một lỗ hổng nào trên lối ấy. Lại có một thánh địa bí mật tên “Śakra-saras”, được nói là kṣetra tối thượng của Ta.

Verse 32

तत्र पूर्वेण पार्श्वेण ह्यदूरादर्धयोजनात् ॥ तस्य कुण्डस्य सुश्रोणि चतस्रो विषमाश्रिताः ॥

Tại đó, về phía đông, không xa—cách nửa yojana—hỡi người có vòng hông mỹ lệ, có bốn dòng nước ở trên địa thế gồ ghề, liên hệ với hồ ấy.

Verse 33

धाराः पतन्ति कल्याणि प्रसन्नसलिलास्तथा ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत चतुष्कालोषितो नरः ॥

Hỡi người nữ cát tường, tại đó các dòng nước đổ xuống, nước lại trong và lặng. Người nào lưu trú đủ bốn thời, nên thực hành tắm gội (snāna) tại nơi ấy.

Verse 34

चतुर्णां लोकपालानां लोकानाप्नोति चोत्तमान् ॥ अस्मिंश्च शक्रसरसि यदि प्राणान्प्रमुञ्चति ॥

Người ấy đạt đến các cõi tối thượng của bốn vị Lokapāla, những vị hộ trì phương hướng. Và nếu tại Śakra-saras này người ấy xả bỏ hơi thở sinh mạng (mệnh chung)…

Verse 35

लोकपालान्समुत्सृज्य मम लोकेषु मोदते ॥ तत्राश्चर्यं महाभागे दृश्यते तच्छृणुष्व मे ॥

Gạt các vị Hộ Thế (Lokapāla) sang một bên, người ấy hoan hỷ trong các cõi của Ta. Này bậc hữu phúc, tại đó hiện ra một điều kỳ diệu—hãy nghe Ta nói.

Verse 36

शुद्धैर्भागवतैर्भूमे सर्वसंसारमोक्षणम् ॥ चतुर्धारास्ततो भद्रे पतन्ति चतुरो दिशः ॥

Hỡi Đất Mẹ, nhờ các bhāgavata thanh tịnh mà có sự giải thoát khỏi toàn thể vòng luân hồi. Rồi, này bậc cát tường, bốn dòng chảy tuôn ra về bốn phương.

Verse 37

श्रूयते गीतनिर्घोषः श्रुतिकर्ममनोहरः ॥ अस्ति सूर्पारकं नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

Nghe vang lên tiếng ca, mỹ diệu bởi các nghi lễ dựa trên śruti (thánh khải). Có một thánh địa bí mật của Ta, tối thượng, mang tên Sūrpāraka.

Verse 38

जामदग्न्यस्य रामस्य स्वाश्रमोऽथ भविष्यति ॥ तत्र तिष्ठाम्यहं देवि समुद्रतटमाश्रितः ॥

Tại đó sẽ có ẩn thất (āśrama) của Rāma Jāmadagnya (Paraśurāma). Này Thiên Nữ, tại đó Ta an trụ, nương nơi bờ biển.

Verse 39

शाल्मलीं चाग्रतः कृत्वाधिष्ठितश्चोत्तरामुखः ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत पञ्चकालोषितो नरः ॥

Đặt cây Śālmalī ở phía trước và an tọa quay mặt về phương bắc; người đã giữ đủ năm thời (pañcakāla) nên tắm gội thanh tịnh tại đó.

Verse 40

ऋषिलोकं ततो गत्वा पश्येत् तत्राप्यरुन्धतीम् ॥ अथ प्राणान्विमुञ्चेत कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥

Rồi đi đến cõi của các bậc hiền triết, tại đó cũng nên chiêm bái Arundhatī. Sau đó, khi đã hoàn tất nghi hạnh vô cùng khó nhọc, người ấy nên xả bỏ hơi thở sinh mệnh.

Verse 41

ऋषिलोकं परित्यज्य मम लोकं प्रपद्यते ॥ तत्राश्चर्यं महाभागे नमस्कारं च कुर्वते ॥

Rời cõi của các bậc hiền triết, người ấy đạt đến cõi của Ta. Tại đó, hỡi người hữu phúc, điều kỳ diệu là: người ấy thực hiện lễ đảnh lễ cung kính.

Verse 42

वर्षाणि द्वादशैतेन नमस्कारः कृतो भवेत् ॥ तस्मिन्क्षेत्रे महाभागे पश्यन्ति परिनिष्ठिताः ॥

Nhờ vậy, một lần đảnh lễ được xem như đã thực hiện suốt mười hai năm. Tại thánh địa ấy, hỡi người hữu phúc, những ai kiên trú trong kỷ luật sẽ được chiêm kiến.

Verse 43

पापात्मानो न पश्यन्ति मम मायाविमोहिताः ॥ चतुर्विंशतिद्वादश्यां समुपायान्ति शाल्मलीम् ॥

Những kẻ tâm tính tội lỗi không thể thấy, vì bị māyā của Ta làm mê lầm. Vào ngày Dvādaśī theo lượt đếm thứ hai mươi bốn, họ tiến đến Śālmalī (cây/địa điểm).

Verse 44

तत्र पश्यन्ति सुश्रोणि शुद्धा भागवता नराः ॥ तस्मिन्क्षेत्रे महाभागे अस्ति गुह्यं परं मम ॥

Tại đó, hỡi người có vòng eo mỹ lệ, những người Bhāgavata thanh tịnh sẽ chiêm kiến. Trong thánh địa ấy, hỡi người hữu phúc, có một bí mật tối thượng của Ta.

Verse 45

जटाकुण्डमिति ख्यातं वायव्यां दिशि संस्थितम् ॥ तत्कुण्डस्य महाभागे समन्ताद्दशयोजनम्

Nơi ấy nổi danh là “Jaṭā-kuṇḍa”, tọa lạc ở phương Tây Bắc (vāyavya). Hỡi phu nhân cao quý, vùng bao quanh hồ ấy trải rộng mười do-tuần (yojana) về mọi phía.

Verse 46

अगस्तिभक्नं गत्वा मोदते नात्र संशयः ॥ अथ प्राणान्प्रमुञ्चेत मम चिन्तापरायणः

Đến Agastibhakna thì người ta hoan hỷ—không chút nghi ngờ. Và nếu người ấy, chuyên tâm quán niệm về Ta, rồi buông bỏ hơi thở sinh mệnh,

Verse 47

अगस्तिभवनं त्यक्त्वा मम लोकं तु गच्छति ॥ तस्य कुण्डस्य सुश्रोणि नव धारा न किञ्चन

Rời khỏi trú xứ của Agastya, người ấy quả thật đi đến thế giới của Ta. Hỡi nàng suśroṇī (thắt lưng, hông đẹp), hồ ấy có chín dòng chảy—không hề thiếu kém.

Verse 48

विस्तारश्च महाभागे अगाधश्च महार्णवः ॥ आश्चर्यं सुमहत्तत्र कथ्यमानं मया शृणु

Hỡi phu nhân cao quý, nơi ấy rộng lớn và sâu không dò như đại dương. Hãy nghe từ Ta điều kỳ diệu vô cùng lớn lao ở đó, như Ta đang thuật lại.

Verse 49

यच्च पश्यति सुश्रोणि समन्तादितरो जनः ॥ चतुर्विंशतिद्वादश्यां रवावभ्युदिते सति

Và hỡi nàng suśroṇī, điều mà người khác nhìn thấy khắp chung quanh—vào ngày thứ hai mươi bốn, nhằm tithi Dvādaśī, khi mặt trời đã mọc—

Verse 50

न वर्द्धते ततश्चाम्भो यावत्तिष्ठति तत्पुनः ॥ एतत्ते कथितं भद्रे सानन्दूरेति तन्मया

Khi ấy nước không tăng thêm, và hễ còn đứng yên bao lâu thì vẫn như thế bấy lâu. Này hiền nữ, về ‘Sānandūra’, ta đã nói với nàng như vậy.

Verse 51

आश्चर्यं च प्रमाणं च भक्तिकीर्तिविवर्धनम् ॥ गुह्यानां परमं गुह्यं स्थानानां परमं महत्

Đây vừa là điều kỳ diệu vừa là chứng cứ xác thực, làm tăng trưởng lòng sùng kính và danh tiếng. Đây là bí mật tối thượng trong các bí mật, và là thánh địa vĩ đại nhất trong các thánh địa.

Verse 52

यस्तु गच्छति सुश्रोणि अष्टभक्तपथे स्थितः ॥ प्राप्नोति परमां सिद्धिं ममैव वचनं यथा

Nhưng ai đi đến đó, hỡi người nữ có dáng đẹp, an trú trên con đường bhakti tám phần, sẽ đạt được thành tựu tối thượng, đúng như lời ta đã nói.

Verse 53

य एतत्पठते नित्यं यश्चैवं शृणुयान्मुदा ॥ कुलानि तेन तीर्णानि षट् च षट् च पुनश्च षट्

Ai tụng đọc điều này hằng ngày, và ai cũng vậy lắng nghe với niềm hoan hỷ—nhờ người ấy mà các dòng tộc được đưa qua bờ: sáu, và sáu, và lại sáu.

Verse 54

एतन्मरणकाले न विस्मर्तव्यं कदाचन ॥ यदीच्छेद्विष्णुलोके हि निष्कलं गमनं नरः

Vào lúc lâm chung, tuyệt đối chớ quên điều này, nếu người ấy thật sự mong được đi đến cõi Viṣṇu (Viṣṇuloka) một cách thông suốt, không chướng ngại.

Verse 55

सौवर्णं दृश्यते पद्मं मध्याह्ने तु दिवाकरे ॥ यत्र रामगृहं नाम मम गुह्यं यशस्विनि ॥

Vào giữa trưa, khi mặt trời ở ngay trên đỉnh đầu, người ta thấy một đóa sen vàng. Nơi ấy có chốn gọi là Rāmagṛha—thánh địa bí mật của ta, hỡi bậc hiển vinh.

Verse 56

मनोज्ञं रमणीयं च जलजैश्चापि संवृतम् ॥ तत्र रूढानि पद्मानि द्योतयन्ति दिशो दश ॥

Nơi ấy khả ái và mỹ lệ, lại được bao quanh bởi các loài thủy sinh. Những đóa sen mọc lên tại đó chiếu rạng khắp mười phương.

Verse 57

मण्डितं कुमुदैः पद्मैः सुगन्धैश्चोत्तमैस्तया ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत षष्ठकालोषितो नरः ॥

Nơi ấy được trang nghiêm bởi hoa kumuda (sen trắng) và các loài sen, cùng hương thơm thượng diệu. Tại đó, người ta nên thực hành tắm gội thanh tịnh, dẫu là người đã lưu lại qua sáu thời.

Verse 58

न च तद्वर्धते चाम्भो न चैव परिहीयते ॥ मासे भाद्रपदे चैव शुक्लपक्षे तु द्वादशी ॥

Và nước ấy không hề tăng lên, cũng chẳng hề vơi đi. Vào tháng Bhādrapada, ngày Dvādaśī của nửa tháng sáng (Śukla-pakṣa)—

Verse 59

मलयस्य दक्षिणेन समुद्रस्योत्तरे तथा ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत पञ्चकालोषितो नरः ॥

Ở phía nam núi Malaya và cũng ở phía bắc đại dương. Tại đó, người ta nên tắm gội thanh tịnh, dẫu là người đã lưu lại qua năm thời.

Verse 60

एतत्ते कथितं भद्रे त्वया पृष्टं च मां प्रति ॥ उक्तं भागवतार्थाय किमन्यत्परिपृच्छसि ॥

Hỡi phu nhân hiền quý, ta đã thuật lại cho nàng điều ấy, đúng như điều nàng đã hỏi ta. Lời này được nói vì ý nghĩa của Bhāgavata/Purāṇa—nàng còn muốn hỏi thêm điều gì nữa?