Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 12

Devanagari script

इन्द्रादयोऽपि विबुधा यत्र स्नात्वा प्रयत्नतः । मनोभीष्टफलं प्राप्ताः सौंदर्यौदार्यतुंदिलाः

Transliteration

indrādayo'pi vibudhā yatra snātvā prayatnataḥ | manobhīṣṭaphalaṃ prāptāḥ sauṃdaryaudāryatuṃdilāḥ

Translation

Ngay cả Indra và các vị thần khác, khi tắm ở đó với sự tinh cần, đều đạt được quả như lòng mong ước, trở nên viên mãn về dung sắc và lòng hào hiệp cao quý.

Word by Word

• इन्द्रादयः: Indra and others
• इन्द्रादयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र + आदि (प्रातिपदिक); components: indra + ādi
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (Indra and others)

• अपि: also, even
• अपि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (also, even)

• विबुधाः: the gods, wise ones
• विबुधाः: Apposition (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: vibudha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; इन्द्रादयः इति विशेषण/अप्पोजिशन

• यत्र: where
• यत्र: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: yatra (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक सम्बन्धबोधक (where)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial participle)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु) → स्नात्वा (क्त्वान्त कृदन्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाले कृत्य

• प्रयत्नतः: with effort, earnestly
• प्रयत्नतः: Kriyāviśeṣaṇa (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: prayatna (प्रातिपदिक) + tas (तसिल्)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) = 'with effort/earnestly'

• मनोभीष्टफलम्: the wished-for result
• मनोभीष्टफलम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मनः + अभीष्ट + फल (प्रातिपदिक); components: manaḥ + abhīṣṭa + phala
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (desired-by-mind fruit)

• प्राप्ताः: obtained
• प्राप्ताः: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु) → प्राप्त (क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle used predicatively), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तरि प्रयोगार्थ (they obtained)

• सौंदर्यौदार्यतुंदिलाः: abounding in beauty and generosity
• सौंदर्यौदार्यतुंदिलाः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सौंदर्य + औदार्य + तुंदिल (प्रातिपदिक); components: saundarya + audārya + tuṃdila
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; द्वन्द्व-पूर्वपदसमाहारार्थे/विशेषण (swollen/abounding in beauty and generosity)

Speaker

Brahmā (deduced for Vaiṣṇavakhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bṛhaspati-kunda (contextual)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: Indra and a retinue of devas bathe in a radiant kund; water glows; their bodies shine with renewed beauty; they distribute gifts afterward, symbolizing audārya.

Characters & Entities

• Indra
• Vibudha (gods)
• Bṛhaspati-kuṇḍa (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-bathing performed with sincere effort is portrayed as a means to fulfill righteous desires and refine virtues.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The context points to Bṛhaspati-kuṇḍa in Ayodhyā.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bathing) performed ‘prayatnataḥ’ (with diligence).