Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 94

Devanagari script

यस्तु शुक्लत्रयोदश्यां पौषेऽत्र प्रयतो व्रती । जागरं कुरुते धीरः स गच्छेद्भवनं हरेः

Transliteration

yastu śuklatrayodaśyāṃ pauṣe'tra prayato vratī | jāgaraṃ kurute dhīraḥ sa gacchedbhavanaṃ hareḥ

Translation

Người hành trì kiên định, trong tháng Pauṣa, vào ngày Trayodaśī của nửa tháng sáng, chuyên tâm giữ giới và thức canh đêm—người ấy sẽ được đến cõi ngự của Hari.

Word by Word

• yaḥ: who
• yaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम

• tu: indeed, but
• tu: Discourse (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: tu (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक निपात (particle)

• śuklatrayodaśyām: on the bright (fortnight) thirteenth (tithi)
• śuklatrayodaśyām: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: śukla-trayodaśī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कालाधिकरणम् (time-locative)

• pauṣe: in the month of Pauṣa
• pauṣe: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: pauṣa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; मासाधिकरणम्

• atra: here
• atra: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: atra (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)

• prayataḥ: restrained, purified
• prayataḥ: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: prayata (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘व्रती’ इत्यस्य विशेषणम्; शुद्ध/संयत (disciplined)

• vratī: a vow-observer
• vratī: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: vratin (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; व्रतधारी

• jāgaram: a vigil, wakefulness
• jāgaram: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: jāgara (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘कुरुते’ इत्यस्य कर्म

• kurute: does, performs
• kurute: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √kṛ (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• dhīraḥ: steadfast, wise
• dhīraḥ: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: dhīra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘सः/व्रती’ इत्यस्य विशेषणम्

• saḥ: he
• saḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; पूर्वोक्तस्य निर्देशः

• gacchet: would go, attains (goes to)
• gacchet: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √gam (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• bhavanam: abode, house
• bhavanam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: bhavana (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; गत्यर्थक्रियायाः कर्म

• hareḥ: of Hari (Viṣṇu)
• hareḥ: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: hari (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; ‘भवनम्’ इत्यस्य सम्बन्धः

Speaker

Brahmā (deduced; Vaiṣṇavakhaṇḍa framework)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā Pauṣa-śukla-trayodaśī jāgaraṇa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Night at Ayodhyā: devotees keep vigil on the ghāṭa and in temple halls, rows of lamps, kīrtana in progress, some standing in meditation; above, a vision of Hari’s abode as a luminous realm.

Characters & Entities

• Hari
• Pauṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Disciplined wakeful devotion in sacred time leads the devotee toward Viṣṇu’s supreme refuge.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ayodhyā (“atra” in Ayodhyāmāhātmya), as the setting for Pauṣa observances.

What ritualistic prescription is mentioned?

Jāgara (night vigil) on Pauṣa śukla trayodaśī, undertaken as a vrata with discipline.