Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 72

Devanagari script

विभोर्गुप्तहरेस्तत्र संगमस्नानपूर्विका । गोप्रतारे च तीर्थेऽस्मिन्सरयूघर्घराश्रिते । स्नात्वा देवोऽर्चनीयोऽयं सर्वकामफलप्रदः

Transliteration

vibhorguptaharestatra saṃgamasnānapūrvikā | gopratāre ca tīrthe'sminsarayūghargharāśrite | snātvā devo'rcanīyo'yaṃ sarvakāmaphalapradaḥ

Translation

Tại đó, đối với Đấng Đại Năng Guptahari, nghi thức khởi đầu bằng việc tắm gội nơi hợp lưu. Ở tīrtha Gopratāra này, nằm bên sông Sarayū và Ghargharā, sau khi tắm xong nên thờ phụng vị thần ấy, vì Ngài ban quả báo thành tựu mọi ước nguyện.

Word by Word

• vibhoḥ: of the Lord
• vibhoḥ: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: vibhu (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• guptahareḥ: of Guptahari
• guptahareḥ: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: gupta-hari (प्रातिपदिक; गुप्त + हरि)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; कर्मधारयः

• tatra: there
• tatra: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: tatra (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (there)

• saṃgamasnānapūrvikā: preceded by bathing at the confluence
• saṃgamasnānapūrvikā: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: saṃgama-snāna-pūrvikā (प्रातिपदिक; संगम + स्नान + पूर्विका)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (यात्रा इत्यध्याहार्य/पूर्वोक्त-यात्रा); अर्थः—‘संगमस्नानं पूर्वं यस्याः’

• gopratāre: at Gopratāra
• gopratāre: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: gopratāra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• ca: and
• ca: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (and)

• tīrthe: in the sacred ford/place
• tīrthe: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: tīrtha (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• asmin: in this
• asmin: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सर्वनाम

• sarayūghargharāśrite: situated on/connected with Sarayū and Ghargharā
• sarayūghargharāśrite: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sarayū-ghargharā-āśrita (प्रातिपदिक; सरयू + घर्घरा + आश्रित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम् (तीर्थे/अस्मिन्); समासः—सरयू-घर्घरयोः आश्रितम्

• snātvā: having bathed
• snātvā: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √snā (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund)

• devaḥ: the deity
• devaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: deva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• arcanīyaḥ: is to be worshipped
• arcanīyaḥ: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √arc (धातु) + anīya (कृदन्त)
• Form: अनीयर्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘पूजनीयः’

• ayam: this (one)
• ayam: Karta (Subject complement/कर्ता-समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• sarvakāmaphalapradaḥ: bestower of the fruits of all desires
• sarvakāmaphalapradaḥ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sarva-kāma-phala-prada (प्रातिपदिक; सर्व + काम + फल + प्रद)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (देवस्य); समासः—सर्वकामानां फलम् प्रददाति

Speaker

Agastya (contextual narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gopratāra tīrtha (Sarayū–Ghargharā saṅgama)

Type: sangam

Skanda Dialogue

Listener: viprendra (implied)

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims at a river confluence; two streams meet; after snāna they approach a shrine of Guptahari—Viṣṇu in a slightly hidden/‘gupta’ aspect—offering flowers and tulasī.

Characters & Entities

• Guptahari
• Gopratāra
• Sarayū
• Ghargharā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma unites place, rite, and devotion: saṅgama-snānā purifies, and worship of Hari completes the pilgrimage with spiritual and worldly fruits.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gopratāra tīrtha at the Sarayū–Ghargharā confluence, associated with Guptahari.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform saṅgama-snānā first, then worship (arcana) Guptahari at Gopratāra for sarvakāma-phala.