Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 23

Devanagari script

तस्मिन्नवसरे शंभुः सर्वदेवगणैः सह । तुष्टाव प्रयतो भूत्वा विष्णुं जिष्णुं सुरद्विषाम्

Transliteration

tasminnavasare śaṃbhuḥ sarvadevagaṇaiḥ saha | tuṣṭāva prayato bhūtvā viṣṇuṃ jiṣṇuṃ suradviṣām

Translation

Ngay lúc ấy, Śambhu (Śiva) cùng toàn thể chư thiên, chuyên tâm và đầy lòng sùng kính, đã tán dương Viṣṇu—Đấng bất khả chiến bại, kẻ khuất phục mọi kẻ thù của chư thiên.

Word by Word

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सर्वनाम-शब्द

• अवसरे: occasion/time
• अवसरे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अवसर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• शंभुः: Śambhu (Śiva)
• शंभुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शंभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• सर्वदेवगणैः: with all the hosts of gods
• सर्वदेवगणैः: Sahakari (Instrument/सहकारि-करण)
• Type: Noun
• Root: सर्व + देवगण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; समासः—सर्वे देवगणाः

• सह: together with
• सह: Sambandha (Association/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय; सह-योगे (with/along with)

• तुष्टाव: praised
• तुष्टाव: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• प्रयतः: composed, attentive
• प्रयतः: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रयत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √यत्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त (past participle) अर्थे—‘संयतः/सावधानः’

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: भू (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/त्वान्त) अव्यय; पूर्वक्रिया

• विष्णुम्: Viṣṇu
• विष्णुम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• जिष्णुम्: victorious
• जिष्णुम्: Karman (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जिष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (विष्णुम्)

• सुरद्विषाम्: of the enemies of the gods
• सुरद्विषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सुर + द्विष् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; समासः—सुराणां द्विषः (देव-शत्रवः)

Speaker

Narrator

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śiva (Śambhu) stands with folded hands amid assembled devas, all facing Viṣṇu; the scene radiates solemn devotion and cosmic order, with banners, lotuses, and a luminous central deity.

Characters & Entities

• Śambhu (Śiva)
• Viṣṇu
• Deva-gaṇa
• Asuras (implied by suradviṣ)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True devotion transcends sectarian boundaries; the highest beings honor the Supreme through praise.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ayodhyā, where the divine assembly and hymn take place within the Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Stuti (praise) performed with prayatna—reverent concentration and self-restraint.