Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 48

Devanagari script

अगस्त्य उवाच । नृपश्चक्रे ततो यज्ञं विश्वदिग्जयसंज्ञितम् । नानासंभारमधुरं कृतसर्वस्वदक्षिणम्

Transliteration

agastya uvāca | nṛpaścakre tato yajñaṃ viśvadigjayasaṃjñitam | nānāsaṃbhāramadhuraṃ kṛtasarvasvadakṣiṇam

Translation

Agastya nói: Bấy giờ nhà vua cử hành tế lễ mang danh “Chinh phục khắp mười phương”, đầy đủ vô số phẩm vật mỹ hảo, và ban dakṣiṇā cho các tư tế lớn lao đến mức như hiến dâng toàn bộ gia sản của mình.

Word by Word

• अगस्त्यः: Agastya
• अगस्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अगस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• नृपः: the king
• नृपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• चक्रे: performed/made
• चक्रे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• ततः: then/thereafter
• ततः: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रकारः—क्रियाविशेषण (adverb)

• यज्ञम्: sacrifice
• यज्ञम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• विश्व-दिग्-जय-संज्ञितम्: named ‘conquest of all directions’
• विश्व-दिग्-जय-संज्ञितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक) + दिग् (प्रातिपदिक) + जय (प्रातिपदिक) + संज्ञित (कृदन्त; √ज्ञा/ज्ञा-धातु, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् यज्ञम् प्रति

• नाना-संभार-मधुरम्: pleasant with various preparations/materials
• नाना-संभार-मधुरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नाना (अव्यय/प्रातिपदिक) + संभार (प्रातिपदिक) + मधुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् यज्ञम् प्रति

• कृत-सर्वस्व-दक्षिणम्: having ‘all one’s wealth’ as the priestly fee
• कृत-सर्वस्व-दक्षिणम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृदन्त; √कृ, क्त) + सर्वस्व (प्रातिपदिक) + दक्षिणा (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् यज्ञम् प्रति

Speaker

Agastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā-kṣetra (yajña-sthāna within)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Agastya narrates as the king conducts the Viśvajit/‘universal conquest’ yajña: bustling preparations, heaps of offerings, decorated altar, priests chanting, and abundant dakṣiṇā arranged for distribution.

Characters & Entities

• Agastya
• Raghu (implied king)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True dharma is shown by performing sacred rites with sincerity and by giving generously—even to the extent of personal sacrifice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ayodhyā is the setting in the Ayodhyāmāhātmya, with the narrative highlighting its dhārmic royal lineage.

What ritualistic prescription is mentioned?

A yajña is performed with abundant saṃbhāras (requisites) and an exceptional dakṣiṇā (ritual gift) described as ‘sarvasva’—giving away all wealth.