Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 76

Devanagari script

एवं संपूज्य विधिवच्छशिनं प्रणतो भवेत् । षोडशान्ये च कलशा दुग्धपूर्णाः सरत्नकाः

Transliteration

evaṃ saṃpūjya vidhivacchaśinaṃ praṇato bhavet | ṣoḍaśānye ca kalaśā dugdhapūrṇāḥ saratnakāḥ

Translation

Sau khi đã thờ phụng Mặt Trăng đúng pháp như vậy, người ấy nên cúi lạy. Lại nữa, mười sáu bình khác, đầy sữa và được trang sức bằng châu báu, cũng nên được chuẩn bị.

Word by Word

• एवम्: thus, in this manner
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: evam (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण/adverb): ‘एवं/तथा’

• संपूज्य: having duly worshipped
• संपूज्य: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: sam + pūj (धातु) → saṃpūjya (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘संपूज्य’ = ‘संपूज्य (having worshipped)’

• विधिवत्: according to rule, properly
• विधिवत्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: vidhi (प्रातिपदिक) + vat (तद्धित) → vidhivat (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण/adverb): ‘विधिवत्’ = ‘विधिना यथावत्’

• शशिनम्: the Moon (deity)
• शशिनम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: śaśin (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन

• प्रणतः: bowed down, reverent
• प्रणतः: Kartṛ (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: pra + nam (धातु) → praṇata (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (one who is bowed)

• भवेत्: should be, should become
• भवेत्: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: bhū (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• षोडश: sixteen
• षोडश: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ṣoḍaśa (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक विशेषण; (अव्ययवत् प्रयोग/indeclinable-like numeral in compound with ‘अन्ये’)

• अन्ये: other (ones)
• अन्ये: Kartṛ (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: anya (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘अन्ये (others)’—कलशाः इत्यस्य विशेषण

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय/coordination particle)

• कलशाः: pots, pitchers
• कलशाः: Kartṛ (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kalaśa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), बहुवचन

• दुग्धपूर्णाः: filled with milk
• दुग्धपूर्णाः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: dugdha (प्रातिपदिक) + pūrṇa (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (दुग्धेन पूर्णाः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कलशाः इत्यस्य विशेषण

• सरत्नकाः: with jewels
• सरत्नकाः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sa (उपसर्ग/सह) + ratnaka (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (रत्नकैः सह/सहिताः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कलशाः इत्यस्य विशेषण

Speaker

Brahmā (deduced; Vaiṣṇava-khaṇḍa narration style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Sixteen milk-filled pots arranged in a semicircle, each draped with cloth and set with small gem ornaments; the devotee bows after moon worship.

Characters & Entities

• Candra/Śaśin
• Kalaśa
• Dugdha (milk)
• Ratna (gems)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True worship culminates in humility (praṇāma) and generosity expressed through ritual preparation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ayodhyā is the sacred narrative setting for this worship-and-dāna procedure.

What ritualistic prescription is mentioned?

Prepare sixteen additional kalaśas filled with milk and accompanied by valuables (ratna), following Candrapūjā.