Home›Skanda Purana›Vishnu Khanda›Ayodhya Mahatmya›Adhyaya 3›Shloka 45
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 45

Devanagari script

अगस्त्य उवाच । अयोध्यानिलयं विष्णुं नत्वा शीतांशुरुत्सुकः । आगच्छत्तीर्थमाहात्म्यं साक्षात्कर्तुं सुधानिधिः । अत्रागत्य च चन्द्रोऽथ तीर्थयात्रां चकार सः

Transliteration

agastya uvāca | ayodhyānilayaṃ viṣṇuṃ natvā śītāṃśurutsukaḥ | āgacchattīrthamāhātmyaṃ sākṣātkartuṃ sudhānidhiḥ | atrāgatya ca candro'tha tīrthayātrāṃ cakāra saḥ

Translation

Agastya nói: Khát khao được tận mắt chứng kiến sự vĩ đại của các thánh địa, Mặt Trăng—kho tàng cam lộ—đã đảnh lễ Viṣṇu ngự tại Ayodhyā rồi đến nơi này. Đến đây, Candra liền thực hiện cuộc hành hương qua các tīrtha.

Word by Word
अगस्त्यःAgastya
अगस्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअगस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; वक्ता
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
अयोध्यानिलयम्dwelling in Ayodhyā
अयोध्यानिलयम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअयोध्या + निलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—अयोध्यायां निलयः यस्य (सप्तमी-तत्पुरुषार्थे), विष्णु-विशेषणम्
विष्णुम्Viṣṇu
विष्णुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म
नत्वाhaving bowed (to)
नत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootनम् (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formअव्ययकृदन्त (क्त्वान्त), पूर्वकालिक-क्रिया (absolutive/gerund)
शीतांशुःthe Moon (cool-rayed one)
शीतांशुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशीत + अंशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—शीतः अंशुः (कर्मधारय); चन्द्र-पर्यायः
उत्सुकःeager
उत्सुकः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्सुक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; शीतांशु-विशेषणम्
आगच्छत्came
आगच्छत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
तीर्थमाहात्म्यम्the greatness of the sacred ford/place
तीर्थमाहात्म्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—तीर्थस्य माहात्म्यम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
साक्षात्कर्तुम्to realize/see directly
साक्षात्कर्तुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootसाक्षात् (अव्यय) + कृ (धातु) + तुमुन्
Formकृदन्त (तुमन्त/infinitive), ‘कर्तुम्’ = तुमुन्; समास/योगः—साक्षात् + कर्तुम् (अव्ययीभाव-प्रायः); प्रयोजनार्थे
सुधानिधिःthe Moon (treasury of nectar)
सुधानिधिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुधा + निधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—सुधायाः निधिः (षष्ठी-तत्पुरुष); चन्द्र-पर्यायः
अत्रhere
अत्र:
Deshadhikarana (Place/देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)
आगत्यhaving come
आगत्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-आदेश)
Formअव्ययकृदन्त (ल्यप्/क्त्वान्त), पूर्वकालिक-क्रिया
चand
च:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात
चन्द्रःthe Moon
चन्द्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्ता
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (particle: then/now)
तीर्थयात्राम्pilgrimage to sacred places
तीर्थयात्राम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ + यात्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—तीर्थस्य यात्रा (षष्ठी-तत्पुरुष)
चकारperformed/did
चकार:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृ-प्रत्यय (pronoun)
Speaker

Agastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā tīrtha-cakra (with Candrahari context)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Vyāsa

Visual Art Cues

Scene: The Moon personified as a radiant deity arrives at Ayodhyā, bows to Viṣṇu, and sets out to visit the local tīrthas; the city’s sacred skyline and riverfront frame the scene.

Characters & Entities
A
Agastya
V
Viṣṇu
A
Ayodhyā
C
Candra (Moon)
T
Tīrtha

FAQs

Even celestial beings seek purification and insight through pilgrimage, honoring Viṣṇu and the tīrthas that reveal dharma.

Ayodhyā as the abode of Viṣṇu and a hub of tīrthas worthy of pilgrimage even for Candra.

Bowing to Ayodhyā’s Viṣṇu and undertaking tīrtha-yātrā (pilgrimage circuit) is presented as the exemplary act.

←Previous Verse
Next Verse→