Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 27

Devanagari script

कृत्यामनुजगामाशु विष्णोश्चक्रं सुदर्शनम् । कृत्या वाराणसीं प्राप्ता तस्याश्चक्रं तु पृष्ठतः

Transliteration

kṛtyāmanujagāmāśu viṣṇoścakraṃ sudarśanam | kṛtyā vārāṇasīṃ prāptā tasyāścakraṃ tu pṛṣṭhataḥ

Translation

Sudarśana luân, bánh xe của Viṣṇu, liền mau chóng đuổi theo Kṛtyā. Kṛtyā đến Vārāṇasī, và bánh xe thần cũng bám sát phía sau.

Word by Word

• कृत्या: the Kṛtyā (female magical creation)
• कृत्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कृत्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• अनुजगाम: followed
• अनुजगाम: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अनु + गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• आशु: quickly
• आशु: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: आशु (अव्यय)
• Form: अव्यय; शीघ्रार्थे (quickly)

• विष्णोः: of Viṣṇu
• विष्णोः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• चक्रम्: the discus
• चक्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चक्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• सुदर्शनम्: Sudarśana (beautiful/auspicious to behold)
• सुदर्शनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सुदर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषणम्—‘चक्रम्’

• कृत्या: the Kṛtyā
• कृत्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कृत्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• वाराणसीम्: Vārāṇasī
• वाराणसीम्: Karma (Goal/कर्म-गति)
• Type: Noun
• Root: वाराणसी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; देश/नगरनाम

• प्राप्ता: reached
• प्राप्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे—‘reached’

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• चक्रम्: the discus
• चक्रम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चक्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• तु: but/indeed
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात (but/indeed)

• पृष्ठतः: from behind/behind
• पृष्ठतः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पृष्ठतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक (from/at the back, behind)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vārāṇasī (Kāśī)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A dark, fear-driven kṛtyā flees toward the luminous ghāṭs of Vārāṇasī while Sudarśana—radiant, spinning, halo-like—closes in, the city’s temples and riverfront forming a sacred boundary.

Characters & Entities

• Sudarśana Cakra
• Viṣṇu
• Kṛtyā
• Vārāṇasī (Kāśī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Harmful acts cannot escape consequence; destructive intent is pursued by dharma’s corrective force.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vārāṇasī (Kāśī) is explicitly named, presented as a pivotal sacred city within the purāṇic map.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse continues the narrative of pursuit and karmic reversal.