Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

त्रेतायुगमुखे देवि पृथिव्या संप्रतिष्ठितम् । पूर्वमन्वंतरे चास्मिंल्लिङ्गं पृथ्वीश्वरं प्रिये

Transliteration

tretāyugamukhe devi pṛthivyā saṃpratiṣṭhitam | pūrvamanvaṃtare cāsmiṃlliṅgaṃ pṛthvīśvaraṃ priye

Translation

Vào buổi bình minh của Tretā-yuga, ô Nữ Thần, linhga ấy được chính Đất Mẹ an lập. Và trong Manvantara trước này, người yêu dấu, linhga ấy được gọi là Pṛthvīśvara.

Word by Word

• त्रेता-युग-मुखे: at the beginning of the Tretā-yuga
• त्रेता-युग-मुखे: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रेता + युग + मुख (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (Singular)

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)

• पृथिव्या: by the Earth (goddess)
• पृथिव्या: Karana (Agent-in-passive/करण)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (Singular)

• संप्रतिष्ठितम्: was established
• संप्रतिष्ठितम्: Kriya (Predicative/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: सम् + प्र + स्था (धातु)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)

• पूर्वे: in the former
• पूर्वे: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (Singular)

• मन्वन्तरे: in the manvantara
• मन्वन्तरे: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मन्वन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (Singular)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रकारः—समुच्चय (conjunction)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (Singular)

• लिङ्गम्: the liṅga
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)

• पृथ्वीश्वरम्: Pṛthvīśvara (Lord of Earth; name)
• पृथ्वीश्वरम्: Samanaadhikarana (Apposition/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पृथ्वी + ईश्वर (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)

• प्रिये: O beloved
• प्रिये: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pṛthvīśvara-liṅga (within Prabhāsa-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: At the dawn of Tretā-yuga, the Earth-goddess (Pṛthivī) establishes a radiant Śiva-liṅga in Prabhāsa; cosmic time is suggested by a rising sun and subtle yuga-symbols.

Characters & Entities

• Devī
• Pṛthivī (Earth)
• Tretā-yuga
• Pṛthvīśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Earth itself participates in dharma by consecrating Śiva—linking sacred place, cosmic time, and divine presence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Pṛthvīśvara liṅga within Prabhāsakṣetra (as named in the verse).

What ritualistic prescription is mentioned?

The act referenced is pratiṣṭhā (installation/consecration) of the liṅga, though no procedural details are given.