Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

अन्ये सर्वेऽपि नश्यंति कल्पांते ब्रह्मणो दिने । एतानि मुक्त्वा देवेशि न्यग्रोधं सप्त कल्पगम

Transliteration

anye sarve'pi naśyaṃti kalpāṃte brahmaṇo dine | etāni muktvā deveśi nyagrodhaṃ sapta kalpagama

Translation

Mọi vật khác đều hoại diệt vào cuối một kiếp, trong ngày của Phạm Thiên. Nhưng gác những điều ấy sang bên, ô phu nhân của Chúa tể chư thiên, có cây Nyagrodha (đa) trường tồn qua bảy kiếp.

Word by Word

• अन्ये: others
• अन्ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘अन्ये’ इत्यस्य विशेषण

• अपि: even; also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle: even/also)

• नश्यन्ति: perish
• नश्यन्ति: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नश् (धातु)
• Form: लट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद

• कल्पान्ते: at the end of the kalpa
• कल्पान्ते: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कल्प-अन्त (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (at the end of a kalpa)

• ब्रह्मणः: of Brahmā
• ब्रह्मणः: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (6th), एकवचन

• दिने: on the day
• दिने: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन

• एतानि: these (things)
• एतानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), बहुवचन; सर्वनाम

• मुक्त्वा: having left; abandoning
• मुक्त्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्यय (Absolutive/क्त्वान्त), अव्ययभाव; ‘having left/released’

• देवेशि: O Lady of the gods
• देवेशि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवेशी (प्रातिपदिक; देव+ईशी)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative), एकवचन; ‘देवानाम् ईशी’ (mistress of gods)

• न्यग्रोधम्: the banyan tree
• न्यग्रोधम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: न्यग्रोध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन

• सप्त: seven
• सप्त: Visheshana (Numeral qualifier/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सप्त (संख्या; अव्ययवत्)
• Form: अव्यय; संख्या-शब्दः (numeral used indeclinably)

• कल्पगम्: enduring for (through) kalpas
• कल्पगम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कल्प-ग (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘कल्पान् गच्छति’ इति (lasting through kalpas)

Speaker

Īśvara (Śiva) (continued discourse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nyagrodha-tīrtha (Banyan of Prabhāsa)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (addressed as ‘Deveśi’)

Visual Art Cues

Scene: A colossal banyan tree with aerial roots, glowing with sacred light; behind it, a faint vision of cosmic dissolution—stars dimming, waters rising—yet the tree remains steady; Devī addressed by the narrator in a reverent scene.

Characters & Entities

• Brahmā
• Nyagrodha (banyan)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The māhātmya emphasizes the extraordinary permanence of certain sacred presences even across cosmic dissolutions.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Nyagrodha (banyan) and associated sacred features within Prabhāsa Kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the focus is on cosmic durability and sacred geography.