Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

ततः प्रसन्नो देवेशि निजगंगाजलेन तु । पूरयामास तं रिक्तं समुद्रं यादसांपतिम्

Transliteration

tataḥ prasanno deveśi nijagaṃgājalena tu | pūrayāmāsa taṃ riktaṃ samudraṃ yādasāṃpatim

Translation

Bấy giờ, ô Nương của Đấng Tối Thượng, Ngài hoan hỷ và dùng chính nước sông Gaṅgā của mình mà làm đầy đại dương đã cạn—chúa tể của các loài thủy tộc.

Word by Word

• ततः: then/thereafter
• ततः: Kāla/Anukrama (Temporal sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय—काल/क्रमवाचक (then/thereafter)

• प्रसन्नः: pleased
• प्रसन्नः: Karta-viśeṣaṇa (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (of implied subject)

• देवेशि: O goddess (lady of the gods)
• देवेशि: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: देवेशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; संबोधनपदम्

• निजगङ्गाजलेन: with his own Ganges-water
• निजगङ्गाजलेन: Karaṇa (Instrument/means)
• Type: Noun
• Root: निज (प्रातिपदिक) + गङ्गा (प्रातिपदिक) + जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (निजायाः गङ्गायाः जलम्)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय—निपात (emphasis/contrast)

• पूरयामास: filled
• पूरयामास: Kriyā (Predicate action)
• Type: Verb
• Root: पूरय् (धातु, णिच्)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु: √पॄ/पूर् (to fill) causative (णिच्) ‘पूरयति’

• तम्: that (him/it)
• तम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• रिक्तम्: empty
• रिक्तम्: Karma-viśeṣaṇa (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: रिक्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (of समुद्रम्)

• समुद्रम्: the ocean
• समुद्रम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: समुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• यादसाम्: of aquatic beings
• यादसाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: यादस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; ‘water-creatures’

• पतिम्: lord
• पतिम्: Karma (Object; apposition to समुद्रम्)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (ocean-shore sanctity)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Śiva, pleased, pours the water of his own Gaṅgā to refill the emptied ocean, restoring the lord of aquatic beings.

Characters & Entities

• Śiva
• Gaṅgā
• Ocean (Samudra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace follows sincere tapas and worship, restoring cosmic balance and relieving distress.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra as the setting where Varuṇa’s worship leads to Śiva’s world-restoring boon.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly in this verse; it describes the fruit (phala) of worship—Śiva’s favor and restoration.