Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

यत्र देव्या समानीता लक्ष्मीर्देत्यान्निहत्य च । तेन लक्ष्मीश्वरं नाम स्वयं देव्या प्रतिष्ठितम्

Transliteration

yatra devyā samānītā lakṣmīrdetyānnihatya ca | tena lakṣmīśvaraṃ nāma svayaṃ devyā pratiṣṭhitam

Translation

Chính tại nơi ấy, sau khi diệt các Dānava, Nữ Thần đã đưa Lakṣmī trở về; vì thế liṅga ấy được gọi là Lakṣmīśvara, do chính Nữ Thần tự tay thiết lập.

Word by Word

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक-अव्यय

• देव्या: by the Goddess
• देव्या: Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• समानीता: was brought
• समानीता: Karma (Patient; passive subject)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-नी (धातु)
• Form: कृदन्त; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (लक्ष्मीः इत्यस्य विशेषणम्)

• लक्ष्मीः: Lakṣmī
• लक्ष्मीः: Karta (Subject in passive construction)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• दैत्यान्: demons
• दैत्यान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन

• निहत्य: having slain
• निहत्य: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: नि-हन् (धातु)
• Form: कृदन्त; त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव

• च: and
• च: Sambandha/Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• तेन: therefore/by that
• तेन: Karana/Hetu (Cause/Instrument)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• लक्ष्मीश्वरम्: Lakṣmīśvara (name)
• लक्ष्मीश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मी-ईश्वर (प्रातिपदिक; components: लक्ष्मी + ईश्वर)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• नाम: named
• नाम: Name marker
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय/निपात)
• Form: अव्यय; नामनिर्देशक-निपात ('named/as')

• स्वयम्: herself
• स्वयम्: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मवाचक (reflexive adverb: 'by oneself')

• देव्या: by the Goddess
• देव्या: Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• प्रतिष्ठितम्: was established
• प्रतिष्ठितम्: Karma (Predicate qualifier)
• Type: Verb
• Root: प्रति-स्था (धातु)
• Form: कृदन्त; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (लक्ष्मीश्वरम् इत्यस्य विशेषणम्/विधेय)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Lakṣmīśvara

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī

Visual Art Cues

Scene: Devī, radiant and armed, stands over defeated Dānavas; Lakṣmī is respectfully ‘brought back’ and enthroned; nearby, Devī installs a Śiva-liṅga, naming it Lakṣmīśvara; the scene blends battle aftermath with serene consecration.

Characters & Entities

• Devī
• Lakṣmī
• Daitya
• Lakṣmīśvara
• Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Fortune (Lakṣmī) is framed as protected and restored through the victory of dharma and the Goddess’s consecrating power.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Lakṣmīśvara Liṅga at Prabhāsa Kṣetra, tied to the episode of Lakṣmī’s restoration and the Goddess’s installation.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it provides the site’s origin (māhātmya-nidāna) for why it grants prosperity.