Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

Devanagari script

इतस्ततस्ते धावन्तो मार्यमाणाश्च तद्गणैः । प्रभास क्षेत्रसंप्राप्ता नश्यमाना महार्णवम्

Transliteration

itastataste dhāvanto māryamāṇāśca tadgaṇaiḥ | prabhāsa kṣetrasaṃprāptā naśyamānā mahārṇavam

Translation

Chạy tán loạn khắp nơi và bị các tùy tùng của bà giết chết, chúng đến vùng đất thánh Prabhāsa và bỏ mạng trong đại dương bao la.

Word by Word

• इतस्: from here
• इतस्: Deśa-adhikaraṇa (Place/देशाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इतस् (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (from here)

• ततः: from there; then
• ततः: Deśa-adhikaraṇa (Place/देशाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: देश/क्रमवाचक-अव्यय (from there/then)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• धावन्तः: running
• धावन्तः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धाव् (धातु) + शतृ (कृत्)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्तरि

• मार्यमाणाः: being killed
• मार्यमाणाः: Kriya (Concurrent action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मृ (धातु; ‘to kill’ causative sense in passive) + य (कर्मणि)
• Form: वर्तमान-कर्मणि कृदन्त (passive present participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात (conjunction)

• तद्गणैः: by her attendants/hosts
• तद्गणैः: Karana (Instrument/Agent-in-passive/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् + गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; ‘तस्य (देव्याः) गणाः’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः; करणार्थे

• प्रभास: Prabhāsa
• प्रभास: Karma (Object within compound/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (समासे पूर्वपद-रूपेण)

• क्षेत्रसंप्राप्ताः: having reached the sacred place
• क्षेत्रसंप्राप्ताः: Kriya (Predicative/क्रियार्थ-भाव)
• Type: Verb
• Root: क्षेत्र + सम् + प्र + आप् (धातु) + क्त (कृत्)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘क्षेत्रं संप्राप्ताः’ इति उपपद-तत्पुरुषः; ‘ते’ इत्यस्य विधेयः

• नश्यमानाः: perishing; being destroyed
• नश्यमानाः: Kriya (Concurrent action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नश् (धातु) + शानच् (कर्मणि/आत्मने)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (present participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘ते’ इत्यस्य सहवर्ती-भावः

• महार्णवम्: to the great ocean
• महार्णवम्: Karma (Goal as object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महā + अर्णव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; गत्यर्थे कर्म (destination)

Speaker

Śiva (implied, addressing Devī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (samudra-sannidhāna)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Audience within Prabhāsa-māhātmya discourse

Visual Art Cues

Scene: Daityas, struck down by Devī’s gaṇas, stumble onto the sands of Prabhāsa; waves surge and swallow them; attendants stand like a luminous wall between kṣetra and chaos; the sea becomes a vast mouth of dissolution.

Characters & Entities

• Devī
• Daityas
• Prabhāsa-kṣetra
• Mahārṇava (great ocean)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy places are theaters of dharma’s triumph; approaching the sacred realm becomes the turning point where adharma collapses.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, explicitly named as the reached sacred field.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; the verse contributes to the glorification of the kṣetra through narrative.