Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

Devanagari script

इति संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं बुधदैवतम् । श्रुत्वाऽभिनंद्य प्रयतः प्राप्नोति परमं पदम्

Transliteration

iti saṃkṣepataḥ proktaṃ māhātmyaṃ budhadaivatam | śrutvā'bhinaṃdya prayataḥ prāpnoti paramaṃ padam

Translation

Như vậy, tóm lược mà nói, sự vĩ đại của thần Budha đã được tuyên thuyết. Ai lắng nghe, kính cẩn tán thán và tinh cần giữ kỷ luật sẽ đạt cảnh giới tối thượng.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: इत्यादि-समाप्त्यर्थक अव्यय (quotative/thus)

• संक्षेपतः: briefly
• संक्षेपतः: Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: संक्षेप (प्रातिपदिक) + तस् (तसिल्)
• Form: तसिलन्त अव्यय (adverb: briefly)

• प्रोक्तम्: has been told
• प्रोक्तम्: Kriya (Predicative/क्रिया-भाव)
• Type: Verb
• Root: प्र-उच्/वच् (धातु) + त (क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘माहात्म्यम्’ इत्यस्य कर्मणि भावः

• माहात्म्यम्: the greatness (glory)
• माहात्म्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्तृ), एकवचन

• बुधदैवतम्: pertaining to Budha as the deity
• बुधदैवतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बुध + दैवत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः: बुधस्य दैवतं यस्य/बुधदैवतं (बुधसम्बन्धि)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु) + क्त्वा
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund): having heard

• अभिनन्द्य: having praised
• अभिनन्द्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि-नन्द् (धातु) + ल्यप्
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund): having praised/approved

• प्रयतः: self-controlled, diligent
• प्रयतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रयत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्तृ), एकवचन; कर्तृविशेषणम्

• प्राप्नोति: attains
• प्राप्नोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• परमम्: supreme
• परमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘पदम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• पदम्: state/abode
• पदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

Speaker

Sūta (deduced—phalaśruti closure within Māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Budheśvara-māhātmya (within Prabhāsa-kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A recitation assembly (paurāṇika speaking, listeners in attentive posture) with Budheśvara shrine in the background; a subtle upward path/light symbolizing ‘parama pada’.

Characters & Entities

• Budha
• Prabhāsa Kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Hearing sacred Māhātmyas with reverence and disciplined conduct is itself a liberating practice in Purāṇic dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, in the context of Budha/Budheśvara’s glory.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śravaṇa (listening) to the Māhātmya, coupled with reverent acceptance and self-restraint (prayatna/prayata).